Η μουσική είναι πλέον πένθιμη... δεν χορεύεται...

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 24/10/2008)

Όσοι διάβασαν τα λόγια του Chunk Prince, ενός απο τα σημαντικά στελέχη της Citibank σε προηγούμενο φύλλο της ΚΗΦΙΣΙΑ, θα κατάλαβαν οτι πρόκειται για τη μουσική του χρήματος και κυρίως του αφροχρήματος που δημιούργησε η υπερβολική μόχλευση χάριν των γενναίων αποδόσεων σε όσους έπαιρναν τον κίνδυνο να επενδύσουν σε παράγωγα.

Πρόκειται για κανονικό χρήμα που στήριξε εκατομμύρια στεγαστικών δανείων των ασθενέστερων τάξεων στις ΗΠΑ, αλλά μεγεθύνθηκε με δεύτερα ή και τρίτα δάνεια πάνω στα ίδια υποκείμενα (πληθωρισμένες αξίες στέγης) ενώ πήρε τεράστιες διαστάσεις, όπως διογκώνεται η υγρή Πολυουρεθάνη ερχόμενη σε επαφή με τον αέρα, όταν μετατράπηκε σε δομημένα ομόλογα συνδυασμένα με περίτεχνα παράγωγα που εξασφάλιζαν τάχα τον πιστωτικό κίνδυνο μέσω εγγυητών β’ διαλογής, ανίκανων στην πραγματικότητα να καλύψουν μια πιθανή μαζική αστοχία της αγοράς, όπως και έγινε.

Οταν οι τράπεζες συνειδητοποίησαν ότι η αξία των σπιτιών σταμάτησε να ανεβαίνει, δεν τολμούσαν να διακόψουν την παροχή δανείων διότι «όσο έπαιζε η μουσική έπρεπε να χορεύουν» για να μη καταλάβει κανείς οτι δεν θα τα κατάφερναν πρώτοι αυτοί... Το σύνδρομο του γενναίου χωρίς αιτία τους είχε καθηλώσει σε πορεία θανάτου...

Φαντασθείτε το συναίσθημα του χορευτή που έχει ήδη μάθει οτι πρόκειται για τον τελευταίο χορό, τον χορό του νεκρού και αρνείται, λόγω ανταγωνισμού, να το δείξει... Πόσο τραγικό το να μην εμφανίζεται εκείνος που θα πει «κυρίες και κύριοι, η μουσική είναι πλέον πένθιμη... δεν χορεύεται...»

Οι πρώτες που τελικά το αποδέκτηκαν ήταν οι απόλυτα εξουθενωμένες μικρές Αμερικανικές τράπεζες...

Σιγά-σιγά το «πάρτυ» σίγασε και η Αμερικανική κυβέρνηση, αισθανόμενη η ίδια υπεύθυνη για την κατάσταση που δημιουργήθηκε, με την άστοχη, υπερφίαλη και συγκρουσιακή πολιτική της, έκανε τα πρώτα βήματα για να βρεθεί μια λύση.

Ασκημένη στους χιλιάδες νεκρούς χάριν του υποτιθέμενου αγώνα ενάντια στην τρομοκρατία, στους πολέμους του ΙΡΑΚ και του Αφγανιστάν, είχε το περίσσευμα θάρρους να εξομολογηθεί την αποτυχία της χρηματοοικονομικής της πολιτικής χωρίς να αναφέρει τις βαθύτερες αιτίες της... θυμίζοντας έτσι τον γιατρό που πετάει την συνταγή στον ασθενή χωρίς να γνωρίζει το ιστορικό του...

700 δις δολάρια για την αγορά των κακών ομολόγων που είχαν μείνει αμανάτι στα χέρια των τραπεζών δηλητηριάζοντας την ΠΙΣΤΗ στις ενδοτραπεζικές συναλλαγές και καταστρέφοντας τον πλούτο τους... ήταν η απόφαση.

Ασφαλώς το σύστημα δεν είχε δώσει την προσοχή που άρμοζε στην τεράστια καταστροφή του πλούτου, ένδειξη ικανή να κρίνει την υγεία μιας επιχείρησης... Οι λογιστικοί κανόνες1, ιδιαίτερα μετά την συστηματική απορύθμιση, έκρυβαν αντι να εμφανίζουν στον επενδυτή το σαράκι που έτρωγε τα σωθικά (πλούτο) της τράπεζας ή της επιχείρησης που είχε εμπιστευθεί τις οικονομίες του.

Ο πρόεδρος Μπούς, ως νέος Ρωμαίος Αυτοκράτωρ, βοηθούμενος απο τον υπουργό οικονομικών Χένρι Πόλσον στο να δει αυτήν την σκοτεινή πλευρά της λογιστικής, αποφάσισε να ανανεώσει τον χαμένο πλούτο των πιστωτικών ιδρυμάτων της χώρας του αγοράζοντας την σαβούρα... ως ο μεγαλύτερος παλιατζής όλων των εποχών...

Ήταν αυτό το αίσθημα προσβολής και η αμφιβολία πολλών απλών ανθρώπων για την ειλικρίνεια των προθέσεων του Προέδρου τους, που δυσκόλεψε την έγκριση του σχεδίου... Τους είχαν άλλωστε πονηρέψει και οι διαδηλωτές με τις Φερράρι...

Ακόμα και μετά την έγκρισή του, το σχέδιο Πόλσον συνεχίζει να τροποποιείται με την τελική ετυμηγορία για τον τρόπο διάθεσης των χρημάτων να διαμορφώνεται πλέον απο τις σκέψεις του νέου Μάγου της χρηματοοικονομικής, του Πρωθυπουργού της Βρετανίας Γκόρντον Μπράουν.

Πρέπει να δεχτούμε οτι αυτός ο άνθρωπος ήταν πολυ στρεσαρισμένος τελευταία με τον αρχηγό των συντηρητικών Ντέιβιντ Κάμερον, να τον έχει στριμώξει για τα καλά, ρίχνοντάς του υποτιμητικά βελάκια (Darts), κατά την συνήθεια των Εγγλέζων στις αγαπημένες τους μπυραρίες (Pump)

Ο Μπράουν αιμορραγούσε και καμία πολιτική οργάνωση δεν έδειχνε ευαισθησίες αντίστοιχες των φιλοζωικών οργανώσεων στην άθλια πρακτική των βοηθών ταυρομάχων (banderilleros) να κουράζουν τους ταύρους με μικρά διακοσμητικά βέλη…

Εκεί, στον δρόμο προς την πολιτική απαξίωση, ο Μπράουν σκέφθηκε οτι ήταν επι δέκα χρόνια υπουργός οικονομικών και δεν θα άφηνε έναν Αμερικάνο ούτε έναν Γάλλο να πάρουν την πρωτοβουλία...

Η σκέψη ήταν λαμπρή: Αναλογίστηκε ότι αντί να κατασπαταλήσει τα χρήματα των Βρετανών φορολογουμένων στην αγορά αχρείαστων δομημένων ομολόγων, να αγοράσει όπως οι Σουηδοί πριν μερικά χρόνια μετοχές, περιορίζοντας τον σοσιαλισμό του μέτρου με την επιλογή προνομιούχων, χωρίς δικαιώματα ψήφου...

Το σχέδιο Μπράουν μεταμόρφωσε αναπάντεχα το πρώην σκυλάκι του Μπλαίρ σε σκύλο Αγίου Βερνάρδου ενω ο Μπους έγινε ξαφνικά το καλοκουρεμένο κανίς που ακολουθούσε χοροπηδώντας ανέμελα τον γιγαντωμένο φλεγματικό φίλο του...

Αν και οι σκιτσογράφοι συνηθίζουν να εκφράζουν την πολιτική με ισχυρές δόσεις υπερβολής, η συσχέτιση δυνάμεων των προσφιλών μας δίποδων είναι ενδεικτική της νέας εποχής...

Ο Μπράουν, ως προνοητικός Βρετανός, μοίρασε τα αυγά σε περισσότερα καλάθια από το μοναδικό του πρώην Πρόεδρου της Goldman, Sachs & Co Πόλσον. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να προτείνει ένα σχέδιο που θα άφηνε ανενόχλητους τους κερδοσκόπους εις βάρος των φορολογουμένων...

Όρισε λοιπόν οτι θα διαθέσει 50 δις λίρες Αγγλίας για την αγορά προνομιούχων μετοχών των μεγάλων βρετανικών τραπεζών.

Αποφάσισε να δώσει πολλά περισσότερα, 250 δις λίρες, ως εγγύηση των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων των τραπεζών ώστε αν τα χρειαστούν να ξέρουν οτι θα τα έχουν, ενθαρρύνοντας έτσι τον δανεισμό των επιχειρήσεων...

Τἐλος, η Τράπεζα της Αγγλίας αποφάσισε, λειτουργώντας στο ίδιο μήκος κύματος, να βελτιώσει την ρευστότητα των Βρετανικών τραπεζών με το να δροσίσει την διατραπεζική ανυδρία με 200 δις λίρες. Εν τω μεταξύ η Βρετανική κυβέρνηση θα υποστηρίξει την ρευστότητα μέσω της ΚΤΑ, με την έκδοση κρατικών ομολόγων, με ελκυστικό αλλά οχι επιπέδου δομημένων επιτόκιο, προς κάθε ενδιαφερόμενο επενδυτή...

Το πακέτο Μπράουν έγινε μονομιάς το κυρίαρχο θέμα των συζητήσεων σε όλη την Ευρώπη ενω ο λαχανιασμένος Σαρκοζί το αποδέχτηκε ως πολυ εξυπνότερο του ανεπεξέργαστου δικού του σχεδίου των € 400 δις με την Μέρκελ και τον Μπερλουσκόνι να χειροκροτούν ενθουσιωδώς την απόφαση.

Στην Ελλαδίτσα μας θα ρωτήσετε, στην Ελλαδίτσα μας τι κάνουμε;

Ε καλά εδώ γιατί να λάβουμε μέτρα όταν όλοι οι Ελληνες τραπεζίτες εν χορώ ισχυρίζονται οτι το Ελληνικό Τραπεζικό σύστημα είναι ασφαλές;

Ακόμα και η Ελληνίδα διευθύντρια του Private Banking της Citibank βρέθηκε σε δυσαρμονία με τον κύριο Chunk Prince, ισχυριζόμενη οτι η εδώ παρουσία της τράπεζας είναι ανεπιφύλακτα ισχυρή...

Ξέρουμε όμως ως Ελληνες το χούι μας για το τρέξιμο της τελευταίας στιγμής ισχυριζόμενοι μάλιστα ότι όλα ήταν δική μας ιδέα... Μας διακατέχει η εμμονή της υπερτέρας φυλής, του να είμαστε πρώτοι απο κάποια σκοπιά... Και τελευταίοι να είμαστε, βρίσκουμε τρόπο αναστρέφοντας το γράφημα να εξασφαλίζουμε την πρωτιά...

Έτσι γίναμε οι καλύτεροι μαθητές του Μπράουν... Μα τι λεω τώρα... Ήδη τον ξεπεράσαμε...

1. Ακόμα και εν μεσω της τρέχουσας κρίσης, το μέλημα όλων είναι το καμουφλάζ του προβλήματος με την λογική των «ευέλικτων αξίων» που προτείνει το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 39, ώστε απο τη μια οι ζημιές να εμφανίζονται ως μείωση περιουσίας και απο την άλλη η μείωση περιουσίας να αγνοείται διότι παίρνονται οι ιστορικές τιμές απόκτησής της...
   
   
   

Η αντιμετώπιση της κρίσης...

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 17/10/2008)

Διαμόρφωνα τις σκέψεις μου για την αντιμετώπιση της τρέχουσας χρηματοοικονομικής κρίσης, βασισμένες στο σχέδιο του πρωθυπουργού της Βρετανίας Gordon Brown, όταν τράβηξε την προσοχή μου ένα κείμενο με βαθύτερα στοιχεία προβληματισμού.

Πρόκειται για έναν ποιο ρηξικέλευθο τρόπο αντιμετώπισης της σημερινής αλλά και των μελλοντικών κρίσεων και αυτό ίσως είναι το στοιχείο της υπεροχής του έναντι όσων προτάσεων έχουν ακουστεί μέχρι τώρα.

Την πρόταση, δημοσιευμένη απο μια ομάδα ενεργών πολιτών του διαδικτύου, την G7001, την αναφέρω σχεδόν αυτούσια, μεταθέτοντας τον σχολιασμό του σχεδίου Brown για το επόμενο φύλλο της ΚΗΦΙΣΙΑ.

Δημοσιονομική ομοσπονδία στην Ευρωζώνη; Μήπως να το ξανασκεφτούμε;

Στην έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης, που διεξήχθη την περασμένη Κυριακή στο Παρίσι με τη συμμετοχή και της Βρετανίας, η Ευρώπη απέδειξε ότι είναι σε θέση, εφόσον το επιθυμεί, να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Το σχέδιο Brown για κρατικές εγγυήσεις πενταετίας στον διατραπεζικό δανεισμό με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητας και την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς και ισχυρή πολιτική δέσμευση για αποφυγή της χρεοκοπίας των ευρωπαϊκών τραπεζών, υιοθετήθηκε απ’ όλα τα κράτη του euro group μέσα σ’ ένα κλίμα διάχυτης ομοψυχίας και αποφασιστικότητας.

Η θετική αντίδραση των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων την περασμένη Δευτέρα, σε καμία περίπτωση δεν ήταν αναμενόμενη, ούτε ήταν εξασφαλισμένη εκ των προτέρων η θετική αποδοχή των μέτρων από τα Μέσα και τους πολίτες. Όμως συνέβη. Πράγμα που αποδεικνύει ότι η συντονισμένη και αποφασιστική συνεργασία των ευρωπαϊκών κρατών είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση οικονομικών κρίσεων, είτε αυτές εμφανίζονται με τη μορφή ασυμμετρικών σοκ (γεωγραφικά και κλαδικά επικεντρωμένων κρίσεων), όπως για παράδειγμα συνέβη με τις τράπεζες αρχικά, είτε με τη μορφή μιας γενικευμένης ύφεσης, όπως κινδυνεύει να εξελιχτεί η κατάσταση στην οικονομία σε βάθος χρόνου.

Εάν μάθαμε κάτι από την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής την Κυριακή είναι ότι η παγκόσμια οικονομική κρίση, όπως και η οποιαδήποτε γενικευμένη οικονομική αναταραχή αντίστοιχου μεγέθους, απαιτεί γρήγορα αντανακλαστικά και διάθεση υπέρβασης της πεπατημένης οδού από ένα ενιαίο πολιτικό κέντρο. Το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο που διέπει την ΟΝΕ με το γνωστό μίγμα νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, είναι αμφίβολο κατά πόσο λύνει τα προβλήματα που προκαλούνται από μεγάλες οικονομικές κρίσεις. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που δίνει περισσότερο έμφαση στον περιορισμό των ελλειμμάτων και λιγότερο στην ευελιξία των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών, σε συνδυασμό με την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού των οικονομικών πολιτικών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εν απουσία ενός ισχυρού κέντρου λήψης καθημερινών αποφάσεων, εμποδίζει τη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών που απαιτούνται σε συνθήκες έντονων οικονομικών διαταράξεων.

Την περασμένη Κυριακή, η Ευρώπη αν και έδρασε με καθυστέρηση ενός και πλέον μήνα, κέρδισε τελικά μια μάχη. Ανέτρεψε το κλίμα πανικού και πέτυχε τη σταθεροποίηση -πόσο πρόσκαιρης ή όχι θα δείξει- των προσδοκιών των πολιτών και των επενδυτών απέναντι στο τραπεζικό σύστημα. Δεν κέρδισε όμως τον πόλεμο, που δεν είναι άλλος από την επερχόμενη οικονομική ύφεση η οποία τώρα μας χτυπάει την πόρτα.

Η ύφεση έρχεται και θα χρειαστεί ενδεχομένως να την αντιμετωπίσουμε με πολλά περισσότερα και πολλαπλά ισχυρότερα εργαλεία από μια έκτακτη Σύνοδο Κορυφής που εγγυάται απλώς τον διατραπεζικό δανεισμό. Πόσο μάλλον που στο μέλλον οι Ευρωπαίοι ίσως να μην έχουμε στη διάθεσή μας τους άσους του «μάγου» της οικονομίας, όπως χαρακτήρισαν τα Γαλλικά μέσα ενημέρωσης, τον Βρετανό πρωθυπουργό Gordon Brown.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το ερώτημα που ξαναέρχεται στο προσκήνιο για πολλοστή φορά τα τελευταία 30 χρόνια, είναι εάν σε συνθήκες νομισματικής ένωσης επιβάλλεται ένας μεγαλύτερος βαθμός κεντρικοποίησης της δημοσιονομικής πολιτικής έτσι ώστε να αντιμετωπίζονται πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά ασυμμετρικά σοκ και γενικευμένες υφέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία;

Πολλοί είναι αυτοί που ισχυρίζονται ότι η οικονομική σταθεροποίηση μιας έντονα αλληλοεξαρτώμενης οικονομίας, ιδιαίτερα μιας νομισματικής ένωσης που μάλιστα δε συνιστά άριστη νομισματική περιοχή, υπό την έννοια ότι χαρακτηρίζεται από ανόμοιες παραγωγικές συνθήκες από περιοχή σε περιοχή και χαμηλή ευελιξία αγορών και παραγωγικών συντελεστών, πρέπει να ασκείται από κεντρικά όργανα με τη συνδρομή ενός κεντρικού προϋπολογισμού και υπό τις αποφάσεις ενός ομοσπονδιακού, στην προκειμένη περίπτωση υπερεθνικού πολιτικού κέντρου, όπως συμβαίνει σε όλες τις ομόσπονδες οικονομίες. Μόνο έτσι είναι δυνατόν να υπάρξουν γρήγορα αντανακλαστικά, αποφασιστικότητα και επαρκείς πόροι για να αντιμετωπιστεί μια οικονομική κρίση, που δημιουργεί η ασυντόνιστη δράση πολλών επιμέρους δημοσιονομικών πολιτικών.

Διαχρονικά, οι αντιστάσεις των Ευρωπαίων απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο υπήρξαν εξαιρετικά ισχυρές. Η ολοκλήρωση της ΟΝΕ, μέσα από τη δημιουργία μιας δημοσιονομικής ομοσπονδίας δίπλα στην ήδη υπάρχουσα νομισματική ένωση, συνεπάγεται παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας των κρατών μελών σε ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο πολιτικής και μπορεί να νομιμοποιηθεί μόνο από την παρουσία ενός δημοκρατικού συστήματος αποκάλυψης των προτιμήσεων των ευρωπαίων ψηφοφόρων σε ένα κεντρικό επίπεδο. Δηλαδή από μία δημοκρατικά εκλεγμένη ευρωπαϊκή οικονομική εξουσία. Διαχρονικά τόσο η απροθυμία των εθνικών κρατών να προχωρήσουν σε τέτοιες ριζοσπαστικές κινήσεις ενοποίησης όσο και η έλλειψη ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δήμου σε κοινοτικό επίπεδο καθιστούσαν και συνεχίζουν να καθιστούν και τώρα μια τέτοια εξέλιξη εξαιρετικά απίθανη.

Όμως, ας αναρωτηθούμε πόσο πιθανό ήταν να κυκλοφορήσει το ευρώ πριν από είκοσι χρόνια; Μήπως, με δεδομένη την επερχόμενη παγκόσμια οικονομική ύφεση το κλίμα αλλάξει; Μήπως οι τεχνητές συνθήκες συνταγματοποίησης από τα κάτω που προσπάθησε να πετύχει ο διάλογος για το ευρωσύνταγμα, τώρα δημιουργηθούν από την ίδια την οικονομική και πολιτική πραγματικότητα η οποία κυοφορεί μέσα της το νέο; Μήπως τελικά αναζητηθούν νέοι δρόμοι διαφυγής από την κρίση πέρα και έξω από το άθροισμα επιμέρους εθνικών πολιτικών;

Δε μας βγαίνει απ’ το μυαλό ότι εδώ και 50 χρόνια η Ευρώπη προχωράει μπροστά, ενοποιείται και διευρύνεται σχεδόν πάντα με αφορμή μια μεγάλη διεθνή κρίση. Από την αναγκαστική συμφιλίωση Γαλλίας και Γερμανίας μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου που δημιούργησε την ΕΟΚ, έως την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του ‘70 που οδήγησε στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη μέχρι και την πτώση του Υπαρκτού Σοσιαλισμού που οδήγησε στο Μάαστριχτ και τις διαδοχικές διευρύνσεις προς ανατολάς, η Ευρώπη αποδεικνύει ότι κάνει άλματα προς την «ever closer union» μόνο έπειτα από σοβαρές συστημικές πολιτικές ή οικονομικές κρίσεις. Δημοσιονομική ομοσπονδία στην Ευρωζώνη λοιπόν. Μήπως να το ξανασκεφτούμε;

1. Η Γενιά των 700 ευρώ (G700) είναι μια εναλλακτική κίνηση του διαδικτύου στην οποία συμμετέχουν νέοι, στην ηλικιακή ομάδα 25 με 35, οι οποίοι προβληματίζονται έντονα για τη γενιά τους και αυτά που της επιφυλάσσει το μέλλον.
   

Οταν θα σταματήσει η μουσική... Τα αιτία μιάς υποβόσκουσας κρίσης (συνέχεια...)

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 12/10/2008)


«Οταν θα σταματήσει η μουσική, όσον αφορά την ρευστότητα, η κατάσταση θα γίνει περίπλοκη. Όσο όμως η μουσική παίζει θα πρέπει να χορεύεις... Εμείς χορεύουμε ακόμα»

Chunk Prince – Citibank executive officer

Είδαμε την προηγούμενη εβδομάδα οτι η υποβόσκουσα κρίση έχει βαθιά τις ρίζες της όχι μόνο στον χρόνο αλλά και στις πολιτικές των Δημοκρατικών και των Ρεμπουπλικάνων των ΗΠΑ.

Φτάσαμε στην σημερινή εκρηκτική κατάσταση μετά απο πορεία τριάντα τουλάχιστον ετών, κατά την διάρκεια των οποίων ωρίμαζαν ο συνθήκες της καταστροφής όσο και αν όλοι ισχυρίζονταν οτι εξυπηρετούσαν καλοπροαίρετα τους στόχους ανάπτυξης και βελτίωσης του επιπέδου ζωής των απλών ανθρώπων.

Ισως σε αυτό να είναι λιγότερο πειστικοί οι Ρεπουμπλικάνοι αλλά και οι Δημοκρατικοί, με την ανεξέλεγκτη παροχή δανείων σε δανειολήπτες που εξασφάλιζαν εκτός απο το ιδιόκτητο σπίτι και την διαβίωσή τους για μια τουλάχιστον διετία, χωρίς άλλη εγγύηση απο το αποκτώμενο ακίνητο, είναι μοιραία οι υπεύθυνοι της κρίσης .

Η φούσκα των στεγαστικών δανείων μπήκε στο στάδιο χωρίς επιστροφή απο την στιγμή που η Κεντρική Τράπεζα (FED) των ΗΠΑ μείωσε τα επιτόκια δανεισμού στις λοιπές τράπεζες στο 1% και το κράτησε έτσι μέχρι το 2004. Ήταν η εποχή της παντοδυναμίας του Greenspan που είχε ήδη αφήσει ανεξίτηλα τα στοιχεία της πολιτικής του με την πιστωτική μεγέθυνση με κάθε μέσο, διαμορφώνοντας έτσι ένα ακραία ανταγωνιστικό περιβάλλον μεταξύ των Τραπεζών (στεγαστικών, επενδυτικών και εμπορικών) ώστε κανένα απο τα στελέχη τους να διανοείται την παραμικρή διαφοροποίηση... «Όσο όμως η μουσική παίζει θα πρέπει να χορεύεις...» ίσχυε για όλους ακόμα και αν έβλεπαν το τέλος να πλησιάζει.

Σε αυτή την τροχιά ανταγωνισμού μπήκαν την δεκαετία του 90 και οι ημικρατικοί οργανισμοί Fannie Mae και Freddie Mac που στην προσπάθεια τους να υποστηρίξουν την τεράστια και αυξανόμενη αγορά στεγαστικών δανείων ενίσχυαν την ρευστότητά τους τιτλοποιώντας τα στεγαστικά δάνεια. Ταυτόχρονα αγόραζαν παράγωγα προιόντα (interest-rate swaps) αρχικά για κάλυψη κινδύνων (hedging), τακτική που σύντομα εξελίχθηκε σε κυρίαρχη ενασχόληση με υποχρεώσεις ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων εμφανιζόμενες εκτός ισολογισμού (οff balanced sheet items) και για την οποία ακόμα και ο «πατέρας» των παραγώγων Greenspan εξανέστη αναγκάζοντας τες να μειώσουν την έκθεσή τους κατά ένα τρίτο. Ακόμα και έτσι οι δυο οργανισμοί παρέμεναν εκτεθειμένοι σε παράγωγα αξίας μεγαλύτερης του 1.5 τρισεκατομμυρίου $ σε 5 άγνωστους εγγυητές (counterparties) με φερεγγυότητα απλά Α+ έναντι της ΑΑΑ που απολάμβαναν οι ίδιες.

Πέρα όμως απο τον κίνδυνο έκθεσης στα παράγωγα, σε μια εποχή που ο συστεμικός κίνδυνος είχε απογειωθεί (η εξασφάλιση κινδύνου με την χρήση παράγωγων προιόντων είναι αποτελεσματική όταν γίνεται απο ανεξάρτητους φορείς και ιδιώτες σε μικρή κλίμακα και αποτυγχάνει παταγωδώς όταν προσπαθούν με την ίδια τεχνική να εξασφαλιστούν τεράστιοι οργανισμοί ή και κράτη, ιδιαίτερα σε πτωτικές συνθήκες. Άλλωστε ποιος θα ήταν ικανός να επωμισθεί τον κίνδυνο σε τέτοιες συνθήκες παρά τις προϋπάρχουσες συμφωνίες) οι δυο στεγαστικοί οργανισμοί έχασαν την πελατεία τους στην Κίνα που κατά παράδοση τα τελευταία χρόνια τους στήριζε απορροφώντας το 35-40% του συνολικού τους χρέους. Όσον αφορά τα τιτλοποιημένα στεγαστικά δάνεια, η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας, απο το να καλύπτει αξίες 5 δις δολαρίων τον μήνα σταμάτησε να τα αγγίζει απο το περασμένο Αύγουστο...

Συμπληρώνεται έτσι η εικόνα των κινδύνων που οδήγησαν τελικά στην επιταχυνόμενη κατάρρευση της Αμερικανικής στεγαστικής πίστης.

Η ευθύνη των παράγωγων προιόντων στην κατάρρευση έκανε επομένως την αρχική θεώρηση του Greenspan «το ποιο σημαντικό γεγονός στα χρηματοοικονομικά υπήρξε η τεράστια ανάπτυξη των παράγωγων προιόντων χάριν των οποίων οι ΗΠΑ συνέχισαν ενάντια σε κάθε αντιξοότητα να προοδεύουν ...» όχι μόνο να χάσει την αξία της αλλά να γίνει η πικρή ειρωνεία των πτωτικών αγορών.

Έτσι ενω η δύναμη της μόχλευσης στην άνοδο γέμιζε με ανείπωτα κέρδη και αισιοδοξία τους εμπλεκόμενους έγινε το Βατερλό τους στην τρομοκρατημένη πορεία οπισθοχώρησης.

Όσο και αν ισχυρίζονται οι θεωρητικοί των παραγώγων οτι αυτά λειτουργούν στα πλαίσια ενός παιγνιδιού συνολικά μηδενικού οφέλους (zero sum game) ώστε πάντα κάποιος να κερδίζει όταν ένας άλλος χάνει, στην πραγματικότητα και σε περιόδους κατάρρευσης, ο εγγυητής είναι άφαντος, αποδεικνύοντας ότι η θεωρία απέχει πολυ απο την πραγματικότητα ιδιαίτερα όταν αυτή προσδιορίζεται απο το ανθρώπινο στοιχείο του φόβου.

Στη νέα πραγματικότητα, για να μειωθεί ο φόβος, η Αμερικανική κυβέρνηση ακολούθησε ακριβώς την αντίθετη τακτική απο το 1929, θεωρώντας οτι η παρέμβαση θα ήταν αποτελεσματικότερη απο το να αφήσει την αγορά να αυτοδιορθωθεί.

Ήταν ομολογουμένως εκπληκτικό το να ακούει κανείς τον Πρόεδρο Μπους να αποκηρύσσει τα πιστεύω της φιλελεύθερης οικονομίας και να ανατρέχει σε Κευνσιανικές πρακτικές παρέμβασης.

Τα $700 δισεκατομμύρια που κατακυρώθηκαν τελικά απο το Κογκρέσσο, παρά τις αρχικές αντιδράσεις των Ρεμπουπλικάνων που πιστοί στην προτεσταντική ηθική ήθελαν να πληρώσουν το τίμημα μόνο οι υπεύθυνοι κερδοσκόποι, διαμορφώνουν νέα διλήμματα στην πορεία της κρίσης.

Εκτός απο το ότι το τελικό πόσο που θα εκταμιευθεί θα είναι κατά πολυ μεγαλύτερο, τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν απο το πως, θα χρησιμοποιηθεί το τεράστιο αυτό ποσό ώστε να αποφευχθεί ο πληθωρισμός.

Εάν χρησιμοποιηθεί για την αγορά των απαξιωμένων τιτλοποιημένων ομολόγων ποια θα είναι η τιμή που θα θεωρηθεί δίκαιη για τα χρήματα των φορολογουμένων σε σχέση με το αποτέλεσμα και ποιός θα το κρίνει αυτό αφού ο υπουργός οικονομίας θα έχει την απόλυτη και ανεξέλεγκτη αρμοδιότητα διάθεσης.

Όσοι πρότειναν το Σουηδικό μοντέλο αντιμετώπισης της κρίσης, προέβαλαν το πλεονέκτημα οτι εκεί το κράτος αγόρασε τις χρεοκοπημένες τράπεζες τις εξυγίανε και τις ιδιωτικοποίησε με κέρδος.

Εδώ το κράτος αγοράζει «σκουπίδια», πολυ πιθανόν στην ονομαστική τους αξία (par value) και αφήνει τους κερδοσκόπους να συνεχίσουν τα «ελεεινά”» τους παιχνίδια.

Εκείνο που θα δούμε να εξελίσσεται στις επόμενες μέρες είναι σίγουρο ότι θα αποτελέσει βιωματικό στοιχείο και μοναδική εμπειρία της αδυναμίας να διαμορφώνει κανείς ένα σύστημα που θα στηρίζεται στην πίστη και οχι στην πραγματική οικονομία και να θεωρεί οτι αυτή η πίστη θα παραμείνει εκεί χωρίς κλυδωνισμούς επειδή κάποιοι ήθελαν να κερδίζουν πολιτικά οφέλη ενω ή άλλοι να φαντασιώνονται γεωστρατηγικά...

Το «χρήμα» που έφτιαξαν οι επενδυτικές τράπεζες των ΗΠΑ μέσω ευφάνταστων τιτλοποιήσεων και ισχυρών μοχλεύσεων μπορεί να έδωσε στην Lehman Brothers ή στην Bear Stearns την αίσθηση της κυριαρχίας επι τον πολλαπλασιαστή 35 αλλά όχι για πολύ.

Η υπερβολή τιμωρήθηκε αλλα το ερώτημα ποιος θα είναι ο στρατηγός που θα σώσει τα ατάκτως οπισθοχωρούντα στρατεύματα απο την ολική σφαγή παραμένει.

Λέτε να είναι ο Ομπάμα;

Τα αίτια μιας υποβόσκουσας κρίσης (...συνέχεια)

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 05/10/2008)

«Επιτρέψτε μου να εκδίδω και να ελέγχω το χρήμα ενός έθνους και δεν θα με ενδιαφέρουν καθόλου οι νόμοι ή το σύνταγμά του»

Mayer Anselm Rothschild – Banker

Στο προηγούμενο φύλο της ΚΗΦΙΣΙΑ αναρωτηθήκαμε, αφού τονίσαμε οτι η τρέχουσα χρηματοοικονομική κρίση έχει βαθιές στον χρόνο ρίζες, εάν μοναδική αιτία της είναι η κερδοσκοπία και η απληστία των χρηματιστών.

Η απάντηση είναι αναμφίβολα αρνητική διότι όπως προκύπτει απο πάμπολλα στοιχεία, πρόκειται για κρίση που διαμορφώθηκε απο δύο παράλληλες προσπάθειες διαφορετικής πολιτικής σκοπιμότητας που οταν συναντήθηκαν εξερράγησαν σπέρνοντας την καταστροφή...

Πολλοί βιάζονται να προσδιορίσουν την πορεία σε αυτή την κρίση, ως ενδογενές στοιχείο του καπιταλιστικού συστήματος, καταστροφικό και σύναμμα αναγεννητικό...

Όμως παραβλέποντας τα ενδογενή χαρακτηριστικά του καπιταλιστικού συστήματος, χάριν οικονομίας της εδώ ανάλυσης, θα εστιάσουμε στις επιδιώξεις, τους στόχους και κατ’ επέκταση στα συμφέροντα των Δημοκρατικών και των Ρεμπουπλικάνων ή αν προτιμάτε των αριστερών και των δεξιών της Αμερικής.

Οι Δημοκρατικοί, εκ παραδόσεως, στόχευαν στην βελτίωση των συνθηκών ζωής των φτωχών και εισήγαγαν, απο την εποχή του Jimmy Carter, το αναγκαίο νομικό πλαίσιο μεσω της Πράξης Κοινωνικής Επανεπένδυσης (Community Reinvestment Act) για να αυξηθεί το ποσοστό ιδιοκτησίας σπιτιών απο τις μειονότητες.

Αργότερα, επι Προεδρίας Clinton, οι Δημοκρατικοί παρότρυναν σε κάθε ευκαιρία τους γνωστούς ημικρατικούς οργανισμούς Fannie Mae1 και Freddie Mac1, να διευκολύνουν την παροχή φτηνών (κατά το δυνατόν χαμηλότοκων) στεγαστικών δανείων αν και ακριβότερων απο εκείνα που έπαιρναν οι έχοντες και κατέχοντες...

Οι Fannie Mae και Freddie Mac δεν δανείζουν ακριβώς στις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις αλλά αγοράζουν τα δάνεια που δίνουν οι στεγαστικές τράπεζες στους δανειολήπτες, διευκολύνοντας έτσι τις στεγαστικές τράπεζες να δανείζουν με μεγαλύτερη ευχέρεια λόγω του μειωμένου κινδύνου και της αποκτώμενης ρευστότητας.

Προς τα τέλη της Προεδρίας Clinton, οι Fannie Mae και Freddie Mac, πιέστηκαν φορτικά να κάνουν ακόμα ελκυστικότερες τις συνθήκες δανεισμού των ασθενέστερων τάξεων, αποβλέποντας σε ανανέωση της θητείας τους έστω χωρίς τον Clinton.

Έφτιαξαν λοιπόν ένα δοκιμαστικό πρόγραμμα στο οποίο συμμετείχαν 24 Αμερικανικές τράπεζες σε 15 διαφορετικές αγορές (περιοχές), οι οποίες θα έπρεπε να παραβλέπουν τις αρχικές προϋποθέσεις κατάθεσης ενός ποσού ως αρχικού κεφαλαίου (να κάνουν δηλαδή εφικτή την κατά 100% χρηματοδότηση, χωρίς άλλη απο το αποκτώμενο ακίνητο εγγύηση) ή την απαίτηση αποδείξεων για την σταθερότητα του εισοδήματος του δανειζομένου.

Το επιτόκιο που δανείζονταν οι ασθενέστερες τάξεις, με αυτό το πρόγραμμα, ήταν μια μονάδα πάνω απο το τρέχον σταθερό επιτόκιο των δανείων 30ταετους αποπληρωμής για ποσά μέχρι τα 240.000 $ (Το επιτόκιο αυτό ήταν π.χ. το 1999 7.76% συμπεριλαμβανομένου του “καπέλου” αφερεγγυότητας της μίας μονάδας)

Μετά το πρώτο έτος καλής εξυπηρέτησης του δανείου το "καπέλο" αφαιρείτο...

Με το παραπάνω πρόγραμμα, που αργότερα επεκτάθηκε σε όλες τις περιοχές..., οι Ισπανόφωνοι αύξησαν το ποσοστό ιδιοκτησίας τους κατά 87,2 % στηn περίοδο μεταξύ 1993 και 1998, οι Αφροαμερικάνοι κατά 71.9 % ενω οι Ασιάτες κατά 46.3 % (σύμφωνα με στοιχεία του Πανεπιστημίου του Harvard)

Οι αναφερθείσες αυξήσεις είχαν ως αποτέλεσμα το 2001, το 50% των χαρτοφυλακίων των Fannie Mae και Freddie Mac να αποτελείται απο χαμηλής πιστοληπτικότητας δανεισμούς!!!

Η κατάσταση αυτή, παρά τον κοινωνικό της χαρακτήρα, είχε δραματική κατάληξη...

Ο λαϊκισμός της πολιτικής των Δημοκρατικών, διαμόρφωσε συνθήκες υψηλότατου κινδύνου που μέχρι το 2000 δεν ήταν διακριτός λόγω της υψηλής ανάπτυξης της Αμερικανικής οικονομίας που τελικά οδήγησε στην φούσκα των dot com.

Οι Fannie Mae και Freddie Mac, επιδιώκοντας ισχυρότερες αυξήσεις στα έσοδά τους για να συνεχίσουν την χρηματοδότηση των φτωχών, ανέπτυξαν υπερβολικά της εμπλοκή τους σε παράγωγα προιόντα που προορίζονταν αρχικά για την κάλυψη των αναλαμβανόμενων απο τις ίδιες κινδύνων (Hedging) σε πιθανό γύρισμα της αγοράς...

Δυστυχώς, τα πράγματα εξελίχθηκαν πολύ άσχημα χάριν στα θέλγητρα της κερδοσκοπίας...

Απο την εποχή των Salomon Brothers και του Ranieri, τα στεγαστικά δάνεια είχαν αρχίσει να πακετάρονται σε καλάθια ομολόγων που ανακατώνονταν με άλλα καλάθια ομολόγων με το τελικό καλάθι να φέρει την σήμανση ΑΑΑ, ότι είναι δηλαδή υψηλής φεγγυότητας, απο τους Moody’s και τους λοιπούς οργανισμούς που εξέδιδαν τέτοια πιστοποιητικά.

Αρχικά, οι Salomon και αργότερα άλλες επενδυτικές τράπεζες, έγιναν σχεδιαστές και προωθητές αυτών των ομολόγων που με την υψηλή τους φερεγγυότητα «κέρδιζαν» τους διαχειριστές επενδυτικών οργανισμών και συνταξιοδοτικών ταμείων.

Η υψηλή δήθεν φερεγγυότητα βοηθούσε στην πώληση και οι κερδοσκόποι έτριβαν τα χέρια τους...

Τελικά, οι οργανισμοί πιστοποίησης της φερεγγυότητας των στεγαστικών ομολόγων, όπως η Moody's, και οι ημικρατικές εταιρείες μείωσης του βάρους των στεγαστικών τραπεζών, όπως οι Fannie Mae και Freddie Mac, οδήγησαν στην ανεξέλεγκτη παροχή δανείων που γρήγορα έπαυσαν να εξυπηρετούνται σε απρόβλεπτα υψηλό ποσοστό λόγω των κακών οικονομικών συγκυριών που έφθασαν την αξία των αποκτηθέντων σπιτιών σε χαμηλότερα απο το ύψος του δανείου επίπεδα.

Έτσι δημιουργήθηκε η φούσκα των μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων που είχαν εν τω μεταξύ γίνει αφερέγγυα (subprime) κτηματικά ομολόγα παρά την ΑΑΑ σήμανση.

Αυτή η φούσκα, όπως έγινε αντιληπτό, δεν ήταν το αποτέλεσμα αλλά μάλλον η αιτία μιας αχαλίνωτης κερδοσκοπίας εν μεσω πολιτικών επιδιώξεων και κοινωνικής πολιτικής.

Επιπλέον, η ανάγκη των Αμερικανικών κυβερνήσεων να βρουν χρήμα συνέτεινε στην διαμόρφωση της αγοράς των παράγωγων προιόντων μέσω των οποίων μοίραζαν τον κίνδυνο σε αδαείς τραπεζίτες και διαχειριστές αμοιβαίων του εξωτερικού, ενω αύξαναν σε εξωφρενικά ύψη το αφρόχρημα (FIAT Money) που γέμιζε την ανεστραμμένη πυραμίδα εξυπηρέτησης της παγκόσμιας οικονομίας.

Ας αναλογιστούμε όμως οτι το “πραγματικό” μαζί με το αφρόχρημα διαμόρφωναν πραγματικές εμπορικές διαδικασίες και κινούσαν τις πραγματικές αγορές για κινέζικα προιόντα ή κάλυπταν το πραγματικό κόστος του πολέμου στο ΙΡΑK.

Βλέπουμε λοιπόν δυο νέες αιτίες που προκάλεσαν την σημερινή χρηματοπιστωτική κρίση, την φιλολαϊκή πολιτική των Δημοκρατικών και το αδηφάγο Αυτοκρατορικό ήθος (Imperial ethos) που διακρίνει όλες τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ.

Απο την στιγμή που δεν υπήρχαν περιορισμοί αντιστοιχίας κυκλοφορούντος χρήματος με κάποια σταθερά (Όπως παλαιότερα ο χρυσός) οι δρόμοι ήταν ανοιχτοί για τις επικίνδυνες τακτικές ανάπτυξης αφροχρήματος (Credit Expansion Techniques) που οδήγησαν και συνέτειναν στην κερδοσκοπία.

Σε επόμενο φύλλο θα εξετάσουμε την έννοια του αφροχρήματος και τις επιπτώσεις της χαλιναγώγησής του στην παγκόσμια οικονομία με τις όποιες επιπτώσεις στη χώρα μας.

1. «Η Fannie Mae ιδρύθηκε ως κρατική επιχείρηση (Government-Sponsored Enterprise) το 1938, για να βοηθήσει την στεγαστική πίστη με την διαμόρφωση δευτερογενούς στεγαστικής αγοράς (Secondary Mortgage Market) και ιδιωτικοποιήθηκε το 1968 ενω η Freddie Mac ιδρύθηκε το 1970 απο ομάδα επενδυτών με ίδιο αντικείμενο δραστηριότητας. Το 2004 ξέσπασε μεγάλο σκάνδαλο λόγω κακοδιαχείρισης και υπερυψηλών αμοιβών αποτελεσματικότητας (bonuses) στα στελέχη της Fannie Mae»

Τα αίτια μιας υποβόσκουσας κρίσης...

(Tο ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 26/09/2008)

«Θα σου λαλήσει θα σου λαλήσει... και σένα θα σου περάσει θα σου περάσει...»

Παλαιό Κερκυραϊκό επιμύθιο

Πριν χρόνια, έτυχε να πέσει στα χέρια μου το «Liar’s Poker» του Michael Lewis, ενός Αμερικανού συντάκτη των British Weekly & Spectator και συγγραφέα πολλών βιβλίων.

Τότε, το βιβλίο αυτό ήταν απλά συναρπαστικό διότι μου έδωσε μια εικόνα των Αμερικανών χρηματιστών και δη εκείνων που διαμορφώνουν και διαθέτουν τα περίφημα σύνθετα ομόλογα. Σήμερα είναι κάτι περισσότερο, είναι προφητικό...

Ο Lewis ήταν μεταξύ των ευφυών αποφοίτων του Πανεπιστημίου του Princeton, που απο την «Ιστορία της Τέχνης» μεταπήδησε στον θαυμαστό κόσμο της Wall Street. Είναι αλήθεια οτι για την Salomon Brothers, που του έδωσε δουλειά το 1984, χρειάσθηκε να συμπληρώσει και να «λουστράρει» τις γνώσεις του με ενα Masters απο το φημισμένο London School of Economics.

Ο Lewis είχε έτσι την ευκαιρία να εκτεθεί στην κουλτούρα και στις τεχνικές πώλησης των ομολόγων για τουλάχιστον ένα εξάμηνο, πριν αναλάβει και αυτός ως πωλητής αλλά και ως εκπαιδευτής των νεοπροσλαμβανόμενων στελεχών.

Η εκπαίδευση των νεοπροσλαμβανόμενων πωλητών ήταν σκληρή αλλά το αποτέλεσμα λαμπρό... Το να είσαι εκείνα τα χρόνια πωλητής ομολόγων στους Salomon Brothers δεν ήταν λίγο. Ήταν ισως το θεμέλιο για μια λαμπρή καριέρα στον φαντασμαγορικό κόσμο των Αμερικανών Χρηματιστών.

Και όμως, ο Lewis εγκατέλειψε τους Salomon Brothers, μετά απο τετραετή θητεία, αν και είχε ήδη αναλάβει την εποπτεία λογαριασμών πολλών εκατομμυρίων δολαρίων σε επενδύσεις ομολόγων απο το Λονδίνο, όπου τελικά κατέληξε ως διαχειριστής των ευρωπαϊκών αγορών.

Οι λόγοι αποχώρησής του ήταν πολλοί και σχετίζονταν κυρίως με την υποβαθμισμένη κουλτούρα που η εταιρεία αποδεχόταν χάριν του κέρδους και της απόδοσης των εργαζομένων, χωρίς να ενδιαφέρεται για τους τρόπους που μεταχειρίζονταν στο να πείσουν τους αγοραστές ούτε για το εάν τελικά αυτοί (οι επενδυτές) έμεναν ευχαριστημένοι απο τις επενδύσεις τους. Ενα ήταν βέβαιο, οτι παρά την σκληρή αρχική εκπαίδευση η πώληση των ομολόγων δεν απαιτούσε τίποτα περισσότερο απο την ικανότητα του πωλητή να εκμεταλλεύεται τις τυχόν αδυναμίες του αγοραστή, συνήθως διαχειριστή αμοιβαίων ή συνταξιοδοτικών κεφαλαίων και να τον πείθει να επενδύσει στα περίφημα σκουπιδο-ομόλογα (Junk Bonds) της εποχής με πολυτελές περιτύλιγμα...

Η παιδαριώδης συμπεριφορά και η αλαζονεία των πωλητών συχνά έφθανε τα όρια της χυδαιότητας με τον συστηματικό εξευτελισμό των ειδικών στα χρηματοοικονομικά προιόντα και δη στα ομόλογα να αποτελεί τον κανόνα παρά την εξαίρεση. Ουδέποτε γινόταν η παραμικρή προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η ακριβοπληρωμένη γνώση των πτυχιούχων και νυν πωλητών ομολόγων, στην χρηματοοικονομική επιστήμη απο τα καλύτερα Πανεπιστήμια της Αμερικής.

O Lewis παρατήρησε επιπλέον την ανικανότητα των διευθυντών των διαφόρων τοπικών Τραπεζών να αντιστέκονται στις τεχνικές των πωλητών της Salomon. Οι πωλητές αυτοί, έχοντας τον αέρα του κύρους της Salomon Brothers, στην κυριολεξία έγδερναν τους διαχειριστές των Savings and Loan Banks που συνήθως είχαν ελάχιστη γνώση στα περίπλοκα επενδυτικά προιόντα που τους διετίθεντο...

Αυτή ήταν η εποχή της φιλελευθεροποίησης (deregulation) των Χρηματιστηριακών αγορών στα πλαίσια ενός μεγαλύτερου σχεδίου φιλελευθεροποίησης, απο τον νεο τότε διοικητή της FED Alan Greenspan, με την σύμφωνη γνώμη του Προέδρου των ΗΠΑ Ρέιγκαν, ώστε να καταστεί εφικτή η διαμόρφωση προιόντων υψηλής μόχλευσης για την κάλυψη των δραματικά αυξημένων σε ρευστότητα αναγκών του Αμερικανικού Καπιταλισμού.

Ήταν ακριβώς αυτή η φιλελευθεροποίηση που επέτρεψε την γιγάντωση των Salomon Brothers μέσω της διάθεσης κτηματικών ομολόγων. Η Salomon, με τον περιβόητο Lewie Ranieri, είχε προετοιμάσει το έδαφος διαμορφώνοντας προκαταβολικά ένα ολόκληρο τμήμα εμπορίας κτηματικών ομολόγων που έδωσε στην χρηματιστηριακή εταιρεία το άγγιγμα του Μίδα.

Ήταν τότε λοιπόν, είκοσι χρόνια πριν, που ξεκίνησε η πώληση των κτηματικών ομολόγων και όχι τα τελευταία χρόνια όπως νομίζεται, ιδιαίτερα στη χώρα μας απο τους μη μυημένους στα χρηματοοικονομικά.

Ήταν τότε που το εμπόριο επενδυτικών προιόντων που είχαν χριστεί πρώτης τάξης (ΑΑΑ) άρχισαν να διατίθενται χωρίς να δίνεται η παραμικρή σημασία στο τι μέλει γενέσθαι. Ήταν τότε που το προσφάτως δηλωθέν και στην Ελλάδα «ότι το Νόμιμο είναι και Ηθικό» καθιερώθηκε χωρίς να εξασφαλίζεται και το Βιώσιμο αλλά και η οποιαδήποτε ευθύνη για την απόδοση του πωλούμενου προϊόντος.

Η υπερβολική έμφαση στον επιδειξειακό πλούτο απο τους πωλητές της Salomon, υπεβοηθείτο με κάθε μέσον και κυρίως απο τα υπέρογκα bonus που στόχευαν στο να τυφλώσουν τους άμοιρους διαχειριστές των Savings and Loan Banks, που πίστευαν οτι και αυτοί κάποια μέρα θα έβγαιναν απο το ωράριο και θα επιβραβεύονταν απο τους πλούσιους, χάριν σε αυτούς, πελάτες τους...

Όμως ήταν όλα μια ψευδαίσθηση...

Η εκ πλουτισμού αλαζονεία του ακαλλιέργητου και άπληστου Ranieri, που προσπαθούσε με κάθε τρόπο να ανεβάσει την φαντασμαγορία της Salomon πληθαίνοντας δυσανάλογα και την δική του περιουσία, διαχύθηκε ως ιός σε όλη την Χρηματιστηριακή αγορά της εποχής και έμεινε αθεράπευτος μέχρι σήμερα...
Επι είκοσι χρόνια οι φιλελευθεροποιημένες αγορές των κτηματικών ομολόγων των ΗΠΑ, καλλιεργούσαν εκδόσεις και εκδοχές μιας και μοναδικής επιδίωξης, «του πως θα αυξήσουν τον πλούτο των εκδοτών των σύνθετων και εξαιρετικά επικίνδυνων επενδυτικών προιόντων» που είχαν ενσωματωμένο τον σπόρο της καταστροφής, πριν καν αποφασίσουν οι μικρές τοπικές τράπεζες να ενστερνιστούν την επικερδή φαινομενικά, χάριν των υψηλών επιτοκίων, ιδέα υπερ του λαϊκού δανεισμού προς τους φτωχούς και τους ανεπάγγελτους που γνώριζαν προκαταβολικά οτι δεν θα τους επέστρεφαν τα δανεικά...

Μα, θα ισχυριστούν πολλοί, γιατί δανείζονταν όλοι αυτοί, γιατί δανείζονταν ενώ ήξεραν ότι δεν θα έχουν να αποπληρώσουν το δάνειό τους και γιατί οι τράπεζες τους δάνειζαν με τόσο υψηλό κίνδυνο;

Εδώ θα ανακαλέσω το παροιμιώδες που συνέβη στην Κέρκυρα του 19ου αιώνα όταν ο πωλητής διέθεσε την άφωνη καρδερίνα του και ο αγοραστής τον πλήρωσε με κάλπικο νόμισμα... «Θα σου λαλήσει..., θα σου λαλήσει φώναξε ο πωλητής... Θα σου περάσει..., θα σου περάσει αντέτεινε ο αγοραστής» απομακρυνόμενος με την άτυχη φυλακισμένη καρδερίνα...

Η απληστία των πωλητών των σύνθετων ομολόγων και η αδιαφάνεια στο τι ακριβώς αγόραζαν και ποιά θα ήταν η συμπεριφορά ενός επενδυτικού προϊόντος που σχεδιάστηκε για να αποδώσει με τον Χ τρόπο ενώ η αγορά είχε ήδη ανατρέψει τις προϋποθέσεις απόδοσης, ήταν τα κυρίαρχα στοιχεία ενός χρηματοοικονομικού ¨saga¨ που στις μέρες μας αφόρμισε ξερνώντας το δύσοσμο περιεχόμενό του σε αφελείς αλλά και σε μυημένους επενδυτές αφού η θύελλα δεν αναγνωρίζει τους μεν απο τους δε.

Όμως, ήταν ακριβώς η απληστία των πωλητών η μόνη αιτία της σημερινής καταστροφής;

Μάλλον οχι όπως διαφάνηκε ήδη και θα εξηγηθεί αναλυτικότερα στο επόμενο φύλλο της εφημερίδας...

Η παιδαγωγία επαφίεται στην συνείδηση όλων μας, γονιών και εκπαιδευτικών.

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 19/09/2008)

«Πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα επιδιώκουν να αναμορφώσουν το εκπαιδευτικό σύστημα απο έξω προς τα μέσα αλλά η επιτυχία θα έλθει όταν η αλλαγή γίνει απο μέσα προς τα έξω. Τελικά η ολοκλήρωση του ανθρώπου δεν θα επιτευχθεί με θεσμικές αλλαγές αλλά με εκείνες που θα έλθουν απο τα βάθη της καρδιάς μας»

Parker Palmer, Εκπαιδευτικός

Σε προηγούμενο κείμενο, είδαμε μερικές ακόμα εκφράσεις της Ολιστικής Παιδείας και ιδιαίτερα τις θέσεις του Γάλλου διανοητή Εντγκάρ Μορέν που θέτει ως βασική προϋπόθεση αντιμετώπισης των σημερινών προβλημάτων της παιδείας, επτά αρχές που αποτινάζουν το στοιχείο της βεβαιότητας που κρύβεται πίσω απο κάθε πολιτικό, κοινωνικό ή θρησκευτικό δογματισμό και οδηγεί συχνά σε συγκρούσεις όπως αυτές που ζούμε μεταξύ της Χριστιανικής Δύσης και της Μουσουλμανικής Ανατολής.

Η αβεβαιότητα που εισάγει ο Μορέν, απομακρύνει τα πάθη και διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για μια νέα σφαιρική και παγκοσμιοποιημένη αντίληψη της ζωής σε μία Γη που είναι πεπρωμένο μας να ζήσουμε όλοι εν ειρήνη, εγκαταλείποντας σιγά-σιγά τις μικροϊδεατικές ή μεγαλοϊδεατικές μας θέσεις, μισαλλοδοξίες και ανταγωνισμούς.

Ερευνώντας περαιτέρω τα αίτια της αναποτελεσματικότητας της σημερινής παιδείας, θα δούμε με έκπληξη οτι οδηγούμεθα στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν βιομηχανοποίησης και μετατροπής της σε αποσπασματική και εξειδικευμένη εκπαίδευση που αποβλέπει στη διαμόρφωση αυστηρά δομημένων ανθρώπων με περιορισμένης εμβέλειας στοχευμένες ικανότητες για τις ανάγκες της μεταβιομηχανικής κοινωνίας μας.

Το μοντέλο που επεκράτησε και διαδόθηκε στα εκπαιδευτικά προγράμματα παγκοσμίως επεδίωκε να διαμορφώσει άτομα = πηγές περιορισμένης γνώσης = προϊόντος.

Το μοντέλο αυτό προτιμήθηκε διότι επεκράτησε η αντίληψη οτι μόνο έτσι μπορεί κανείς να έχει πετυχημένη καριέρα σε μια ανταγωνιστική κοινωνία.

Σήμερα, διαπιστώνουμε τα προφανή πλέον συμπτώματα της πλάνης στην υιοθέτηση δομών για την παιδεία, προερχόμενων απο αυστηρή βιομηχανική εκπαιδευτική ανάγκη...

Οι διαπιστώσεις ήταν οδυνηρότερες σε κοινωνίες που δεν πρόλαβαν να διαμορφώσουν βιομηχανική συνείδηση, όπως η χώρα μας, αλλά ενστερνίσθηκαν, έστω εν μέρει, δομές που ήταν εκτός δικής τους προτέρας εμπειρίας, χάριν κυρίως ενός μιμητικού εκσυγχρονισμού.

Οι διαπιστώσεις διαμορφώνουν πλέον νέες προτεραιότητες σε ένα κόσμο που υιοθετεί ολοένα και περισσότερο το πράσινο μοντέλο ζωής.

Σήμερα, θέλουμε σχολεία που δεν διαμορφώνουν αποκλειστικά βιομηχανικούς εργάτες (Blue Collar employees) ούτε καν μεταβιομηχανικούς γιάπηδες (White Collar employees) ξεκομμένους απο κάθε δημιουργική και ανθρώπινη λειτουργία, διότι έτσι δημιουργούμε μια κοινωνία που δεν έχει μέλλον, μια κοινωνία αρρώστων ανθρώπων γεμάτων άγχη είτε είναι εργαζόμενοι είτε πολύ περισσότερο άνεργοι.

Σήμερα, θέλουμε σχολεία που εξελίσσουν την δημιουργικότητα του νέου ανθρώπου και τον κάνουν ικανό να διαμορφώσει μόνος την πορεία του σε μια συχνά εχθρική λόγω ανταγωνισμού κοινωνία ή να βρει τρόπους να την ξεπεράσει και να ζήσει με ηπιότερο τρόπο εν αρμονία με τη φύση και μακριά απο τον παρανοϊκό καταναλωτισμό που φθείρει συνειδήσεις και οράματα.

Σήμερα, θέλουμε σχολεία πράσινης παιδείας, που κατά τον διανοητή Ron Miller πρέπει να βασιστούν σε μια ηπιότερη και ανθρωπινότερη αντίληψη για τον κόσμο μας, σχολεία που ανεξάρτητα της προοδευτικότητας ή του επιπέδου ολιστικής θεώρησης των προγραμμάτων που υιοθετούν, πρέπει να μοιράζονται τα ακόλουθα τέσσερα βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Την Εμπειρική Μάθηση που θα πρέπει να υποκαθιστά ή να περιορίζει την επιβαλλόμενη, υπό την σπάθη συνεχών εξεταστικών περιόδων και μεθόδων, αξιολόγηση. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι ποιο ελεύθεροι να ακολουθήσουν τα προσωπικά τους ενδιαφέροντα, αναπτύσσοντας περισσότερο τις δημιουργικές τους ικανότητες. Το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να βάζει προτεραιότητες σύμφωνα με την ατομική και κατά το δυνατόν ολοκληρωμένη ανάπτυξη του κάθε μαθητή, απαλλαγμένο απο δογματισμούς και κεντρικές ισοπεδωτικές θεωρήσεις ή υποδείξεις.

Την ανάπτυξη του Κοινωνικού Γίγνεσθαι μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων. Τα παιδιά πρέπει να αναπτύσσουν το ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο σε ένα σχολείο που προωθεί την αξία της συνεργασίας εντός και εκτός του αυστηρά σχολικού περιβάλλοντος. Οι γονείς θα πρέπει να αποκτούν πολύ μεγαλύτερο ρόλο σε μια τέτοια εκπαιδευτική δομή και προσπάθεια.

Την ενασχόληση με την Πνευματική Καλλιέργεια και Πνευματικότητα. Σε μια επιθυμητή κοινωνία οι μαθητές θα πρέπει να έχουν την δυνατότητα και τον χρονο να ασχοληθούν με την ανάπτυξη του εσωτερικού τους κόσμου κατά το δυνατόν ελεύθερα και μακριά απο δογματισμούς ή ιδεατισμούς για τα πλεονεκτήματα της μιας έναντι της άλλης θεώρησης, οδηγούμενοι σε εχθρότητες και καταστρεπτικούς για την αρμονική και πολυπολιτισμική συνύπαρξη ανταγωνισμούς.

Την Οικολογική επίγνωση σε ένα κατά το δυνατόν αρμονικό στις συνθήκες και απαιτήσεις της φύσης περιβάλλον. Η Ολιστική Παιδεία δεν μπορεί παρά να βασίζεται στις αρχές που διαμορφώνει το οικολογικό ενδιαφέρον για την φύση και την διατηρησιμότητά της. Τα σχολεία Ολιστικής Εκπαίδευσης δεν μπορούν παρά να είναι διαμορφωμένα έτσι ώστε η φύση και οι κανόνες της να διαμορφώνουν την καθημερινότητά τους. Δεν νοείται Ολιστικό Σχολείο χωρίς συστηματική συμμετοχή των μαθητών του στις καθημερινές δραστηριότητες ανθρώπων που ζουν απο τα αγαθά και τα μέσα της φύσης.

Οι μαθητές π.χ. των σχολείων Waldorf επισκέπτονται συστηματικά και ζουν με τις οικογένειες καλλιεργητών της γής, κτηνοτρόφων και ψαράδων, συμμετέχοντας σε κάθε τους ενασχόληση και αποκομίζοντας το αναγκαίο δέσιμο με την φυσική ζωή. Έτσι μόνο μαθαίνουν να σέβονται τους κανόνες της και να αντιστέκονται αποτελεσματικότερα στις σειρήνες του καταναλωτισμού και της επίπλαστης άνεσης της ζωής των πόλεων.

Δεν υπάρχει αμφιβολία οτι οι παραπάνω αρχές διαμορφώνουν κατ’επιλογή πρότυπα σχολικής εκπαίδευσης που ελάχιστα ζούμε και βλέπουμε στη χώρα μας.

Δυστυχώς στην Ελλάδα, εκτός του οτι διαμορφώσαμε μια δογματικά αυστηρή και ανακόλουθη με τις επιταγές των πραγματικών αξιών της ζωής παιδεία, αφαιρέσαμε απο το εκπαιδευτικό μας σύστημα και τις τελευταίες αναλαμπές που προσέφεραν τα πειραματικά σχολεία, χάριν μιας κακώς εννοούμενης ισοπεδωτικής παιδείας κατά την Προκρούστια «επι τα χείρω» λογική,

Σήμερα, όσο και αν είναι αργά και όσο και αν η ζημιά είναι πλέον προφανής σε μια κοινωνία που ακόμα επιμένει να παράγει κακά εκπαιδευόμενους Ιατρούς, Μηχανικούς και Δικηγόρους, αγνοώντας μετά βδελυγμίας τις λοιπές μορφωτικές επιλογές ως εκεινες των χαμηλότερων τάξεων..., ποιών άραγε; θα πρέπει σύσσωμοι, γονείς και εκπαιδευτικοί να ανασκουμπωθούμε και να δούμε πως τα παιδιά μας θα γίνουν παιδιά που δεν θα απαιτούν ψυχολογική υποστήριξη απο τα χρόνια της εφηβείας και δεν θα αντιμετωπίζουν απαξιωτικά την πνευματική καταξίωση και ολοκλήρωση εκτός εάν συνδυάζεται με πλουτισμό.

Αυτές οι αλλαγές δεν θα γίνουν με κυβερνητικές εντολές, νομοθετικά πλαίσια και εγκυκλίους του Υπουργείου Παιδείας, ούτε με εκπαιδευτικές ανατροπές, μετά τις τόσες που έχουν ήδη γίνει, διακωμωδώντας κάθε έννοια αλλαγής προς έναν γνήσιο εκπαιδευτικό εκσυγχρονισμό.

Αυτές θα επιτευχθούν μόνο με την αλλαγή νοοτροπίας όλων μας, γονιών και εκπαιδευτικών, και μόνο όταν πηγάσουν ως ανάγκη απο τα βάθη της καρδιάς μας, όπως λέει ο Parker Palmer.

Η παιδαγωγία που έγινε εκπαίδευση.

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 05/09/2008)

«Το πρόβλημα της παιδείας στις μέρες μας είναι πως, η παιδαγωγία μετατράπηκε σε εκπαίδευση. Η αγωγή προς παιδεία δηλαδή έγινε εκ - παιδεία, δηλαδή ένα σύστημα που σε βγάζει από την παιδεία, από την ολοκληρωμένη δηλαδή μόρφωση του ανθρώπου...»

Με τα λόγια αυτά απευθύνθηκε στους γονείς και στους κηδεμόνες, του 5ου Λυκείου Γλυφάδας, ο πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος.

Σε κείμενο της προηγούμενης εβδομάδος είχα αναφερθεί στο «Γιατί τα σχολεία δεν μορφώνουν» στην εποχή μας και πως η Ελλάδα, σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ, βρίσκεται στην 28η θέση μεταξύ των 35 αναπτυγμένων χωρών ως προς τον αναγνωστικό αλφαβητισμό που προϋποθέτει όχι μόνο γνώση γραφής και ανάγνωσης, αλλά κατανόηση, αξιολόγηση και ανάπτυξη της πληροφορίας;

H απάντηση σε ένα τόσο σημαντικό ερώτημα είναι αναμφίβολα δύσκολο να δοθεί χωρίς αμφιταλαντεύσεις που προσδιορίζουν την παιδεία του ομιλούντος...

Ο Τζον Γκάτο θεωρεί ότι το πρόβλημα ξεκινά απο το οτι στο εκπαιδευτικό σύστημα που ακολουθούμε βγάζουμε τα παιδιά μας απο το κοινωνικό γίγνεσθαι, αφαιρώντας το στοιχείο της παιδαγωγίας, κατά τον εκφραστή του Λόγου της Ορθόδοξης Εκκλησίας, πρωτοπρεσβύτερου Σωτηρόπουλου.

Διακρίνουμε επομένως ένα κοινό τρόπο σκέψης μεταξύ εκείνων που εκφράζουν την παράδοση της ελληνικής εκκλησίας και των διακεκριμένων δασκάλων σε άλλες κοινωνίες που αν και δεν καθοδηγούνται απο αυστηρές θρησκευτικές πεποιθήσεις, διαθέτουν ισχυρό το στοιχείο της πνευματικότητας (Spirituality)

Σε ενα κόσμο πνευματικότητας που αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους των πολυπολιτισμικών κοινωνιών του δυτικού κόσμου, αξίες όπως η συμπόνια και η κατανόηση για τα προβλήματα του άλλου έχουν κορυφαίο ρόλο στη διαπαιδαγώγηση του νέου ανθρώπου.

Όμως αυτή η κατανόηση δεν μπορεί να πηγάσει απο μια αυστηρά τεχνική μορφή εκπαίδευσης που αποσκοπεί στο να δώσει στους νέους στοιχεία γνώσης που δεν οδηγούν στην μόρφωση όπως οι ανταποκρίσεις απο ένα πολεμικό μέτωπο δεν διαμορφώνουν την ιστορία ενός πολέμου.

Ενα σύστημα εκπαίδευσης που δεν προσφέρει την ολική επίγνωση του γίγνεσθαι στον περιβάλλοντα χώρο και δεν προάγει τις σχέσεις με αυτόν δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε αδιέξοδα αρχικά τους νέους και αργότερα ολόκληρη την κοινωνία που δεν αντελήφθη εξαρχής το λάθος του να προσφέρει κομμάτια γνώσης χωρίς νόημα ζωής.

Ο πρωτοπόρος αμερικανός διανοητής Ron Miller, θεωρεί την Ολιστική Εκπαίδευση (Holistic Education) ως την μόνη απάντηση στην απόλυτη τυποποίηση και αποσπασματοποίηση της γνώσης που επιβάλει το σημερινό σχολείο, αφαιρώντας απο τους μαθητές τα περιθώρια έκφρασης και απο τον διδάσκαλο τη δυνατότητα απομάκρυνσης απο το αυστηρό πρόγραμμα εκπαιδευτικής ύλης.

Η Ολιστική Εκπαίδευση είναι, κατά τον Miller, ένα σύστημα που διαμορφώνει στους νέους ισορροπημένο χαρακτήρα με κοινωνική συνείδηση και υπευθυνότητα, χωρίς να παραβλέπει τις ατομικές τους ελευθερίες. Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό σύστημα με ενσωματωμένα τα στοιχεία της ηθικής, της πνευματικότητας και της δικαιοσύνης που του προσφέρουν διατηρισιμότητα μέσα απο μία αρμονική σχέση με το περιβάλλον.

Η Ολιστική Εκπαίδευση είναι στην πραγματικότητα μία ολοκληρωμένη θεώρηση, για την εκπαίδευση που αποφεύγει τον εξαναγκασμό της μάθησης και οδηγεί στην γνώση μέσα απο την αγάπη για την μάθηση.

Ο Γάλλος διανοητής Εντγκάρ Μορέν, διαφοροποιείται θεωρώντας οτι οι επιμέρους γνώσεις υπηρετούν μεν την ολιστική σύλληψη της πραγματικότητας οδηγώντας σε μια σφαιρική και ολοκληρωμένη άποψη αλλά υπό προϋποθέσεις.

Για την αντιμετώπιση των σημερινών προβλημάτων της παιδείας λέει, πρέπει να ακολουθηθούν επτά αρχές που θεωρεί ως το απόσταγμα της μακραίωνης πολιτισμικής και διανοητικής ιστορίας του ανθρώπου διότι συμπυκνώνουν τις γνωστικές του κατακτήσεις και υποδεικνύουν τις δέουσες προοπτικές των εκπαιδευτικών στρατηγικών...

Η πρώτη Αρχή του Μορέν λεει ότι η παιδεία πρέπει να δείξει ότι «δεν υπάρχει γνώση που να μην απειλείται, σε κάποιο βαθμό, από το λάθος και την ψευδαίσθηση». Έτσι τα λάθη του νου και οι ψευδο-ορθολογισμοί θα βρίσκονται στο επίκεντρο των εκπαιδευτικών μας ανησυχιών από την πρώτη κιόλας στιγμή, απομακρύνοντας τα πάθη που διαμορφώνουν οι βεβαιότητες.

Η δεύτερη Αρχή, λέει ότι «η παιδεία μας οφείλει να μυήσει τον σύγχρονο πολίτη σε τρόπους και μεθόδους με τις οποίες θα προσεγγίζει σφαιρικά το πολυδιάστατο και το πολύπλοκο», ώστε να μάθει να συσχετίζει τις γνώσεις αντι να τις απομονώνει και να τις περιχαρακώνει.

Η τρίτη Αρχή, ότι «εφ’οσον ο Ανθρωπος είναι ένα πλάσμα της φύσης, που ανέπτυξε με απίστευτο τρόπο τις δυνητικότητες της ζωής και ολοκληρώνεται ως πλήρες ανθρώπινο ον μόνο μέσα απο τον πολιτισμό, οφείλουμε να οργανώσουμε μια βασική και παγκόσμια εκπαίδευση για την πληρέστερη δυνατή γνωστική προσέγγιση της ανθρώπινης φύσης».

Η τέταρτη Αρχή, ότι «η εκπαιδευτική προετοιμασία στην πλανητική μας εποχή επείγει και θα ήταν επωφελές αντί να θέτουμε σε αντιπαράθεση το παγκόσμιο με τις πατρίδες να συνδέσουμε τις οικογενειακές, τοπικιστικές, εθνικές και ευρωπαϊκές μας πατρίδες ομόκεντρα, ενσωματώνοντάς τες στο σύμπαν της γήινης πατρίδας». Είναι προφανές, λεει ο Μορέν, ότι εάν η έννοια της πατρίδας παραπέμπει σε μια κοινή ταυτότητα, τότε το κοινό συμπαντικό πεπρωμένο μας επιτρέπει να δεχτούμε την έννοια της Γης-Πατρίδας.

Η πέμπτη Αρχή, λεει ότι είναι αναγκαίο «όσοι έχουν αναλάβει το έργο της εκπαίδευσης να πάνε αυτοί στην πρώτη γραμμή της αβεβαιότητας των καιρών μας». Αυτό σημαίνει ότι οφείλουμε να επινοήσουμε τη διδασκαλία, με την οποία η σκέψη θα εξοπλιστεί και θα σκληραγωγηθεί για να αντιμετωπίσει την, πανάρχαιη κατά τα άλλα, κατάσταση της αβεβαιότητας.

Η έκτη Αρχή, ότι «η κατανόηση συνιστά πρωτεύουσα εκπαιδευτική στοχοθεσία που δεν μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο με τις δυνατότητες της τεχνολογίας της εποχής μας παρά μόνον εφ’όσον η εκπαιδευτική προετοιμασία καλλιεργεί ταυτόχρονα και τον αυτοκριτικό έλεγχο».

Τέλος η έβδομη Αρχή, ότι «η κάθε πρόοδος που έχει να κάνει με τον άνθρωπο πρέπει να περιλαμβάνει την ανάπτυξη συγχρόνως, της αυτονομίας του ατόμου και της συμμετοχής του στην κοινότητα της συνείδησης» δηλαδή, ότι ανήκει στο ανθρώπινο είδος. Επομένως, η ηθική προς την οποία οφείλει να προσανατολίζει η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να διαμορφώνει την συνείδηση για ένα κοινό πλανητικό πεπρωμένο.

Οι θέσεις του Εντγκάρ Μορέν που κατατέθηκαν και ως μια απο τις προτάσεις για τη δέουσα παιδεία του μέλλοντός στο πλαίσιο σχετικών αναζητήσεων της UNESCO, δίνουν σαφώς μια διαφορετική προσέγγιση στον σχεδιασμό μιας εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, που αναμφίβολα προϋποθέτει μια μεταρρύθμιση των αντιλήψεων που επικρατούν.

Γιατί τα σχολεία δεν μορφώνουν.

(Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα ΚΗΦΙΣΙΑ, την 29/08/2008)

«Η κρίση στα σχολεία αντανακλά την ευρύτερη κοινωνική κρίση. Είναι προφανές ότι έχουμε χάσει την αίσθηση της ταυτότητάς μας. Μαντρώνουμε τα παιδιά και τους ηλικιωμένους και τους βγάζουμε εκτός του κοινωνικού γίγνεσθαι. Κανείς δεν τους απευθύνει πλέον τον λόγο. Όμως χωρίς τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, μια κοινωνία δεν έχει ούτε παρελθόν αλλά ούτε και μέλλον...»

Τζον Τέϊλορ Γκατο

Αυτά είπε ο Τ. Τ. Γκάτο κατά την ομιλία βράβευσής του για τρίτη συνεχή χρονιά ως «ο δάσκαλος της χρονιάς της Νέας Υόρκης».

Ο Τ. Τ. Γκάτο δεν είναι ένας απλός δάσκαλος στο σύστημα υποχρεωτικής εκπαίδευσης των ΗΠΑ. Αποτελεί έναν απο τους σημαντικότερους εκφραστές της αγωνίας του παγκόσμιου εκπαιδευτικού συστήματος για το οποίο ακόμα και χώρες με την πολιτική και εκπαιδευτική ωρίμανση των ΗΠΑ, έχουν πολλά αδιέξοδα να διευθετήσουν.

Μελετώντας τις σκέψεις του Γκάτο αισθάνομαι οτι οι προβληματισμοί μας για το Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, που δεν προάγει την ελεύθερη και δημιουργική σκέψη αλλά αποσκοπεί στο να την περιορίζει σε ότι θεωρήθηκε κάποτε καταλληλότερο για την κοινωνική ένταξη των νέων και έκτοτε ουδέποτε αναθεωρήθηκε, σε τίποτα δεν διαφέρουν απο εκείνους που απασχολούν την σύγχρονη αμερικανική εκπαιδευτική κοινότητα.

Ο πυρήνας της σκέψης του Γκάτο αναφέρεται στα αδιέξοδα της σημερινής κοινωνίας με την απομόνωση απο την οικογένεια να οδηγεί σε αύξηση της παραβατικότητας και το κυριότερο σε αύξηση της αγραμματοσύνης των νέων εφ’οσον είναι ποσοστιαία περισσότεροι σήμερα εκείνοι και δεν μπορούν, παρά την ολοκλήρωση της βασικής εκπαίδευσής τους, να εκφραστούν διαμορφώνοντας συνεχή και νοήμονα λόγο ικανό να τους εντάξει σε μια απαιτητικά εξελισσόμενη κοινωνία.

Ο Γκάτο βλέπει ως αιτία των προβλημάτων της σημερινής νεολαίας την λογική που διέπει το εκπαιδευτικό μας σύστημα, το οποίο επιχειρεί να ‘μπουκώσει» τους νέους με γνώσεις αμφίβολης αξίας για την μετέπειτα εξέλιξή τους, αφαιρώντας τους έτσι τον πολύτιμο ελεύθερο χρόνο, χρονο αναγκαίο για να ζουν μαζί με τις οικογένειές τους.

Τα παιδιά που διδάσκω λέει:

Δείχνουν αδιαφορία για τον κόσμο των μεγάλων, δεν έχουν καμία περιέργεια για οτι συμβαίνει γύρω τους, δεν συγκεντρώνονται παρά με δυσκολία ακόμα και στα πράγματα που τους αρέσουν, δεν έχουν αίσθηση του μέλλοντος και πως αυτό θα συνδεθεί με το σήμερα που ήδη ζουν και νιώθουν, δεν ενδιαφέρονται για το πως το παρελθόν θα καθορίσει το παρόν διότι είναι ανιστόρητα, δείχνουν σκληράδα και επιθετικότητα απέναντι στα άλλα παιδία, δεν ξανοίγονται και δεν δημιουργούν ειλικρινείς σχέσεις μεταξύ τους και κρύβουν τα πραγματικά τους αισθήματα και τον πραγματικό τους εαυτό πίσω απο μία μάσκα που συχνά δανείζονται απο τα τηλεοπτικά τους πρότυπα ή απλά δημιουργούν τα ίδια για να ελέγχουν τους δασκάλους τους.

Τα παιδιά του σήμερα δεν επιδιώκουν στενές σχέσεις ακόμα και με μέλη της οικογένειάς τους διότι έτσι αναγκάζονται να ρίξουν την επίπλαστη μάσκα του χαρακτήρα τους και αυτό δεν τους αρέσει.

Τα παιδιά του σήμερα είναι υλιστές, με πρότυπα το χρήμα και τα καταναλωτικά αγαθά, ενω βαθμολογούν τους πάντες με κριτήριο το τι έχουν και όχι το τι είναι.

Τα παιδιά του σήμερα είναι φοβισμένα και δειλά στις νέες προκλήσεις αλλα καλύπτουν αυτή την παθητικότητά τους με ένα επίπλαστο «τσαμπουκά» ή θυμό που στην ουσία κρύβει την έλλειψη θάρρους.

Υπάρχει άραγε έστω μία απο τις διαπιστώσεις του Γκάτο για τα παιδιά της Νέας Υόρκης, που δεν συνταυτίζεται με τις εμπειρίες του Έλληνα δασκάλου και εκπαιδευτικού;

Θα έλεγα μετά βεβαιότητας οχι.

Το σημαντικό όμως, μετά τις κοινές διαπιστώσεις, είναι το πως μια κοινωνία και ένα εκπαιδευτικό σύστημα θα μπορέσει να βγει απο τα αδιέξοδα που το ίδιο διαμόρφωσε με την επιμονή του σε πρότυπα που δεν καλύπτουν τις ανάγκες της εποχής μας.

Η συνεχής απομάκρυνση απο την οικογένεια, λόγω των ωρών που αναλώνουν στο σχολείο, με τα αναρίθμητα και συνήθως άχρηστα απο πλευράς ουσιαστικής γνώσης μαθήματα, της τηλεόρασης, που έχει αποτελέσει το δεύτερο σχολείο διαμόρφωσης προτύπων μίας υπερκαταναλωτικής, επιπόλαιης και βίαιης κοινωνίας, της συχνά υπερβολικής ενασχόλησης με πρόσθετα μαθήματα και δραστηριότητες και ενός ελάχιστου πλην αναγκαίου χρόνου προετοιμασίας για την επόμενη μέρα, αφαιρούν απο τα παιδιά μας κάθε δυνατότητα ολοκλήρωσής τους ως ατόμων με αναζητήσεις προσανατολισμένες στην πνευματική, ηθική και γενικότερα ανθρώπινη ολοκλήρωση...

Τα παιδιά μας δεν προετοιμάζονται για να γίνουν ολοκληρωμένοι άνδρες και ολοκληρωμένες γυναίκες, ισχυρίζεται ο Γκάτο παρά αυτάρκεις ατομικιστές, χωρίς στοργή και τρυφερότητα για τον συνάνθρωπο και τον πλησίον τους.

Οι προεκτάσεις των παρατηρήσεων του μεγάλου αυτού δασκάλου αφορούν οχι μόνο το εκπαιδευτικό μας σύστημα αλλά και την σύγχρονη Ελληνική κοινωνία...

Ισχυριζόμαστε οτι τα παιδιά μας δεν μαθαίνουν αλλά κανείς δεν διερευνά τα σχεδόν προφανή αίτια που προέρχονται από την έλλειψη χρόνου και την αδιαφορία στο οτιδήποτε προάγει την παρατηρητικότητα και την εμπειρία της γνώσης.

Αν σε χώρες όπως οι ΗΠΑ με τα ανυπέρβλητα πανεπιστήμιά της και την τεράστια έρευνα σε νέες εκπαιδευτικές μεθόδους, έχουμε ακριβώς τα προβλήματα που ζούμε και στην Ελληνική κοινωνία, τότε πως θα πρέπει να λειτουργήσουμε εμείς και απο που να αρχίσουμε την αναθεώρηση ενός συστήματος που δεν είναι πλέον βιώσιμο.

Μάθαμε να επικεντρώνουμε την προσοχή μας στα δύο τελευταία έτη του λυκείου, λόγω των προβλημάτων που δημιουργεί στη λυκειακή μάθηση η προετοιμασία για τις εισαγωγικές εξετάσεις στις ανώτερες βαθμίδες εκπαίδευσης.

Όμως, η αρρώστια του συστήματος ξεκινά απο πολύ νωρίτερα, απο το δημοτικό που έχει ήδη φορτωθεί με ανυπέρβλητη ποσότητα ύλης, λες και εάν τα παιδιά του δημοτικού την κατανοήσουν θα γίνουν καλοί επιστήμονες ή απλά ολοκληρωμένοι άνθρωποι, χρήσιμοι στην κοινωνία.

Βάλαμε τόση ύλη απο τα χρόνια του δημοτικού και απομακρύναμε το σχολείο απο το να διεγείρει το ενδιαφέρον μέσα απο την παρατήρηση και την εξερεύνηση. Σε άλλες χώρες τουλάχιστον διαμόρφωσαν εκπαιδευτικές δομές ώστε τα παιδία πρώτα να παρατηρούν, μετά να δημιουργούν και τέλος να μαθαίνουν αποστηθίζοντας μόνο όπου είναι απόλυτα αναγκαίο.

Μια απο τις πλέον πετυχημένες προσπάθειες αυτού του είδος περικλείεται στο σύστημα Waldorf, που εστιάζει στην απόκτηση γνώσης μέσω της συμμετοχής και της παρατήρησης. Στα σχολεία που λειτουργούν με το σύστημα Waldorf, τα παιδιά μεγαλώνουν με την αίσθηση της συμμετοχής σε ότι συμβαίνει στον φυσικό κόσμο που τα περιβάλλει, αναλώνοντας σημαντικό μέρος της εκπαίδευσής τους με καλλιεργητές της γης, κτηνοτρόφους και ψαράδες, διαμορφώνοντας έτσι πλούσιες εικόνες και εμπειρίες για μια ζωή γεμάτη νόημα και όχι επίπλαστη καταναλωτική υπερβολή.

Ο Γκάτο που θαυμάζει το σύστημα Waldorf, επειδή επιδιώκει την ολοκλήρωση των νέων ανθρώπων μακριά απο τις υπερβολές της «εναίσιμης» και άχρηστης γνώσης, προχωρά ακόμα περισσότερο προτείνοντας στις κοινωνίες να αναλάβουν την ευθύνη της ενίσχυσης της οικογένειας με δυνατότητες που θα μεταφέρουν ένα σημαντικό ποσοστό της αποκτώμενης γνώσης πίσω στις πατροπαράδοτες μεθόδους της κατ’ οίκον εκπαίδευσης.

Ισχυρίζεται μάλιστα και το αποδεικνύει με αδιάψευστους αριθμούς, οτι τα παιδιά που ακολουθούν την κατ’οίκον εκπαίδευση στις ΗΠΑ ανέρχονται ήδη σε εκατομμύρια με το επίσημο σχολείο να έχει μόνο καθοδηγητικό ρόλο στη διαδικασία της μάθησης. Το αποτελέσματα δε του μικτού συστήματος Οικογένεια – Σχολείο φαίνεται να υπερτερούν στη διαμόρφωση ολοκληρωμένης προσωπικότητας στα παιδιά.

Στην Ελλάδα, επικεντρωνόμαστε στην αναδιάταξη του συστήματος των εισαγωγικών εξετάσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και αφήνουμε ελάχιστες φωνές όπως του προέδρου του ΕΣΥΠ κ. Βερέμη, να προσπαθούν μόνοι να εισάγουν τα καινά δαιμόνια του εκσυγχρονισμού, ενοποιώντας την βασική εκπαίδευση (Δημοτικό – Γυμνάσιο) και διαμορφώνοντας ένα σύστημα πραγματικά πρότυπων σχολείων που θα βοηθήσουν με την αποκτώμενη εμπειρία στην επιλογή των καταλληλότερων μεθόδων διδασκαλίας και εμπέδωσης της γνώσης.

Σταγονομαζέματα διαβολοποτίσματα...

Κύριοι του Σκάϊ, (του παρατηρητηρίου και των λοιπών εκπομπών και προγραμμάτων για το περιβάλλον...)

Καλή η προσπάθειά σας για το νερό αλλά θεωρώ ότι κάπου τα έχετε μπερδέψει και μάλιστα άσχημα...

Δεν θα χρειαστεί να πω πολλά για να γίνει αυτό απόλυτα σαφές...

Ζούμε σε μια απο τις αθλιότερες πόλεις του κόσμου... την Αθήνα...

Της κτίσαμε κάθε χωμάτινη επιφάνεια με τη λογική μιάς κακώς εννοούμενης ανάπτυξης...

Πρόκειται για στοιχείο υπανάπτυξης το να ζει κανείς σήμερα στα αστικά Αθηναϊκά διαμερίσματα που σε πολλές περιπτώσεις είναι κατάλληλα μόνο για εσταβλισμό ζώων...

Είναι δείγμα υπανάπτυξης να θεωρούμε οτι αυτό το πρότυπο θα συνεχίσει να υπάρχει αντι να αρχίσει άμεσα ένας μαζικός ανασχεδιασμός της πόλης με ριζικές κατεδαφίσεις ώστε η συμπυκνωμένη αστική δόμηση του 19 αιώνα με ρίζες απο τον μεσαίωνα, να δώσει τόπο σε μια σύγχρονη διάταξη ομάδων κτιρίων κάθε μια απο τις οποίες (ομάδες) θα έχει τον δικό της χαρακτήρα και θα εναρμονίζει τους στόχους ζωής με τις ανάγκες επικοινωνίας, μεταφοράς, διασκέδασης και εμπορίου / υπηρεσιών.

Είναι πολυ ανόητο ισως σχιζοφρενικό να υποστηρίζεται οτι δεν μπορούν να κτισθούν ουρανοξύστες στην Αθήνα...

Οι εκ του πονηρού αντιδρώντες, πολλοί εκ των οποίων και αρχιτέκτονες ή πολεοδόμοι, δεν έχουν το θάρρος αν βγούν μπροστά με προτάσεις που θα κάνουν την Αθήνα βιώσιμη πόλη...

Αν κάθε ένας απο τους κατά τα άλλα περιώνυμους αρχιτέκτονες έδινε τα προσχέδια ανάπτυξης μερικών τετραγώνων της πόλης που θα συνδύαζαν τον ουρανοξύστη με το μαγαζάκι της γειτονιάς... (ναι και αυτό θα μπορούσε να συνυπάρχει όπως και ο κήπος με έντονη βλάστηση που θα αρδευόταν απο τα ανακυκλωνόμενα νερά του κάθε συγκροτήματος) θα είχαμε πολυ σύντομα έναν μπούσουλα για να ξεκινήσουμε το γκρέμισμα της σημερινής αθλιότητας για την δημιουργία μιας ανθρώπινης πόλης...

Θα πρέπει να έλθει η στιγμή που η μανία δυο συνεχόμενων γενιών αρχιτεκτόνων και μπετατζήδων (που συνεχίζουν να λερώνουν τη φήμη του ΕΜΠ και άλλων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων με τις πρακτικές τους...) θα αντικατασταθεί από άλλη, εκείνη της επανόρθωσης...

Είναι δυστυχώς αποτέλεσμα συστηματικοποίησης μιας ανέκδοτης υποκουλτούρας που θέλει την κάθε παράγκα στοιχείο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς χωρίς να νοιάζεται για την βιωσιμότητα της παράγκας σε μια σύγχρονη κοινωνία... αλλα ούτε και των λιγοστών μνημείων της πόλης...

Είναι στοιχείο της ίδιας υποκουλτούρας να επιμένουν ορισμένοι κατ’ ευφημισμόν αρχιτέκτονες να μετατρέψουν το τερατούργημα του ΦΙΧ σε Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και είναι δυστύχημα που δεν βρίσκεται ένας θαρραλέος βομβιστής να το τινάξει εκ θεμελίων πριν ολοκληρωθεί αυτή η ντροπή προς κάθε έννοια πολιτιστικής κληρονομιάς... σε Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης...

Και όμως μέσα σε αυτή την άθλια πόλη, χωρίς προοπτική και μέλλον, το μόνο στο οποίο επικεντρώνεται το ενδιαφέρον σας είναι οι σταλάδες του νερού που καταναλίσκεται απο την αστική διαβίωση...

Το οτι τεράστιες ποσότητες νερού απο την Ψυτάλλεια δεν επιστρέφουν στην Αττική για τις ανάγκες άρδευσης των πάρκων δεν το θίγεται η το θεωρείται δευτερεύον...

Το οτι οι σάχλες του Δημάρχου της Αθήνας για την κατασκευή κήπων στις τραγελαφικές οροφές των πολυκατοικιών (πολιτική σοβαρού ανθρώπου και δημάρχου της Αθήνας βλέπετε...) προκαλούν μόνο τη θυμηδία ή τον γέλωτα δεν φαίνεται να σας ανησυχεί...

Το οτι ο Εθνικός Κήπος είναι σε κατάσταση που με αναγκάζει να δακρύζω ή και να κλαιω βουβά κάθε φορά που τον επισκέπτομαι δεν σας συγκινεί... Ούτε το οτι τα περισσότερα μικροπάρκα του Δήμου της Αθήνας και των γύρω Δήμων ξεραίνονται λόγω έλλειψης νερού...

Το ότι το μικροκλίμα που δημιουργούν τα πάρκα θα έκανε την σιχαμένη σήμερα πόλη των Αθηνών βιώσιμη επίσης δεν σας απασχολεί...

Το ότι θα μπορούσαν να ξεκινήσουν άμεσα τα έργα επισκευής του ανεπαρκούς και κακοσυντηρημένου δικτύου της ΕΥΔΑΠ επίσης δεν φαίνεται να σας απασχολεί... (Αλήθεια έχετε δει τελευταία κάποιο έργο της ΕΥΔΑΠ για την ύδρευση...Οχι για την αποχέτευση... Όλα τα χρήματα πηγαίνουν στις τυχαίες επισκευές και την μισθοδοσία των υπαλλήλων...)

Το ότι σε παρά πολλά σημεία της Αθήνας οταν σκάβουν για νέες οικοδομές βρίσκουν νερό στα 6 ‘η 8 μέτρα και το ταπώνουν δεν σας έκανε να αναρωτηθείτε απο που προέρχεται...

Το οτι ενα μεγάλο ποσοστό απο τα νερά του λεκανοπέδιου σε περίπτωση βροχής εκχύνονται στη θάλασσα δεν σας προκαλεί ούτε σας θυμώνει... ούτε το οτι σε κάθε ρεματιά θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πολλές μικρολίμνες με μικροφράγματα που θα ανάγκαζαν το νερό να βυθίζεται αργά...

Το οτι η έλλειψη πρασίνου, άρα νερού, στην Αθήνα γίνεται αφορμή του αφόρητου της ζωής αφού ο αριθμός των δένδρων συνεχώς μειώνεται απο τους αδιάφορους και εκδικητικούς συμπολίτες μας επίσης...

Το ότι περιοχές όπως η Κηφισιά χάνουν με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς το πράσινο που διαθέτουν επίσης...

Με άλλα λόγια, κύριοι του ΣΚΑΙ, δεν ενδιαφέρεστε πραγματικά για το νερό και τα αποτελέσματά που αυτό θα είχε για την πόλη των Αθηνών ώστε αυτή να γίνει ανθρωπινότερη...

Δεν βλέπετε πως σε άλλες χώρες η τεχνολογία προστρέχει ως αρωγός στον εξανθρωπισμό των πόλεων όπως π.χ. στη νέα Υόρκη όπου σχεδιάζουν ουραξύστες αγρούς για την καλλιέργεια των φρέσκων λαχανικών που δεν θα μεταφέρονται πλέον απο μεγάλες αποστάσεις...

Δεν βλέπετε πως στο κέντρο της Αθήνας θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ολόκληρη τεχνητή διώρυγα με ανακυκλούμενο νερό απο τους βιολογικούς σταθμούς, τις μικρολίμνες και την αφαλάτωση...

Το ότι η ΕΥΔΑΠ χρεώνει το νερό με 1.80 € το κυβικό πάνω απο τα 69 Μ3 την τετραμηνία δεν σας κτυπά κανένα καμπανάκι... οτι δηλαδή κανένας κήπος δεν συντηρείται με αυτό το κόστος νερού και οτι αυτό είναι το κόστος της αφαλάτωσης για νερό που πίνεται...

Ναι κύριοι του ΣΚΑΙ, εάν δίνω 1.80 € στην ΕΥΔΑΠ για κάθε κυβικό (χωρίς τα πρόσθετα τέλη αποχέτευσης και ΦΠΑ δηλαδή τον διπλασιασμό του...) γιατί να μην δίνω λιγότερα σε έναν ιδιώτη που θα πουλά αφαλατωμένο νερό...

Βλέπετε λοιπόν την κωμωδία του Ελληνικού κράτους και την χυδαιότητα μιας πολιτείας που ανέχεται την ΕΥΔΑΠ υπό αυτές τις συνθήκες με τη δικαιολογία ότι δεν έχουμε νερό...

Βλέπετε τι συντηρεί η προπαγάντα σας με τις σταγόνες...;

Την αθλιότητα και την ασυδοσία ενός ανεγκέφαλου κρατικού φορέα που δεν κάνει τίποτα για το αύριο...

Και ενω όλα αυτά συμβαίνουν εσείς επιμένετε να μιλάτε για σταγόνες...

Καλή μας τύχη λοιπόν αλλά στην επόμενη καμπάνια για την ενεργειακή συντήρηση προτείνω αντι για λαμπτήρες να προσφέρετε σταγονόμετρα...

Όμως κύριοι τα ανέκδοτα όταν είναι καθημερινά χάνουν τη χάρη τους και γίνονται μακάβρια αστεία...

Θα αντιλαμβάνεστε ασφαλώς οτι δεν αποζητώ την επιβράβευση με τα γραφόμενα μου αλλά το να προκαλέσω, ορισμένους τουλάχιστον, να σκεφθούν προς εκείνη την κατεύθυνση που θα φέρει λύσεις διοτι το σταγονομάζεμα είναι απο αδιέξοδο έως κωμικό...

Περί ανάλαφρων εκτιμητών και επιπόλαιων εκτιμήσεων...

«Το γύρισμα του ευρώ δεν ήταν τυχαία αντίδραση, οφείλεται στο νέο μακροοικονομικό τοπίο που διαμορφώνεται. Παρά την πιθανή σταθεροποίηση της ισοτιμίας βραχυπρόθεσμα, μετά τους επόμενους δύο μήνες αναμένεται σημαντική υποχώρηση λόγω της παρατεταμένης εξασθένησης της ανάπτυξης που θα φέρει χαμηλότερα επιτόκια στην Ευρωζώνη, εκτιμά ο επενδυτικός οίκος Citigroup».

Όσοι έχουν εντρυφήσει στην επενδυτική πολιτική του George Soros, θα γνωρίζουν απο εκμυστηρεύσεις του ιδίου, οτι δεν διαμόρφωνε την επενδυτική του στρατηγική παρατηρώντας το οικονομικό περιβάλλον αλλά φρόντιζε να το διαμορφώνει ο ίδιος και μετά να επενδύει πρώτος ως «front runner» στην ήδη διαμορφωθείσα κατάσταση...

Αυτή ήταν η πάγια τακτική των μεγάλων fund managers και ήταν σε ένα βαθμό ευνόητη διότι δεν είναι εύκολο να έχει κανείς συστηματική επενδυτική εύνοια απο το κοκαλάκι της νυχτερίδας... Βάσει δε των πιθανοτήτων δεν υπάρχει κανείς απολύτως λόγος που να ενισχύει την άποψη οτι σε βάθος χρόνου ενα μεγάλο fund θα κερδίζει την αγορά σε αποδόσεις...

Προφανώς οι επιλογές παίζουν σημαντικό διαφοροποιητικό ρόλο αλλά σε καθοδικά γυρίσματα τι να σου κάνουν οι επιλογές αφού όλοι παίρνουν σκυφτοί το ίδιο καθοδικό μονοπάτι...

Όσο για εκείνους που θα σκεφθούν τα μοχλευμένα προιόντα (αντίδοτα) που φτιάχτηκαν για λόγους εξισορρόπησης, θα τους πω απλά να ανοίξουν τα βιβλία της ζωής και να δουν πως συμπεριφέρεται ο άνθρωπος απο τα παλιά τα χρόνια...

Τα προιόντα αυτά φτιάχτηκαν για δυο λόγους:

Επίσημα, ως αντίδοτο στις απρόβλεπτες καταστροφές, ως αντίβαρα δηλαδή κινδύνου...

Ανεπίσημα, ως προιόντα που χρησιμοποιούνται ανεξάρτητα, απο κερδοσκοπικά τσακάλια της αγοράς που δεν δίνουν καμία σημασία στη λογική των εξισορροπημένων επενδύσεων...

Έτσι ακριβώς λειτούργησαν και τα τσακάλια της Citibank.

Αγόραζαν τα ομολογοποιούμενα προιόντα που έφτιαχνε η Morgan Stanley βασισμένη στον μοναδικό θεό που πιστεύουν τα στελέχη της, τον θεό της πρόστυχης και ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας, προσποιούμενη οτι δεν ήξερε... αλλα ούτε ρώταγε...

Ασφαλώς δεν αγόραζε τα συγκεκριμένα και άλλα προιόντα του αέρος μόνο για τον εαυτό της αλλά και για τους πελάτες της που τώρα καταριούνται την μέρα που καλημέρισαν τον Private Banker στα απανταχού της γής γραφεία της...

Με τα μέχρι στιγμής 47 δις $ καταστροφή κεφαλαίου, απο τις απερίσκεπτες αυτές κινήσεις, η τράπεζα ως επενδυτικός όμιλος (CitiGroup) βγαίνει τώρα να εκφράσει άποψη για το τι μέλει γενέσθαι στην σχέση Δολαρίου / Ευρώ.

Δεν πρόκειται παρά για μία άκομψη προσπάθεια απο εκείνες που έκανε ο G. Soros τα χρόνια τα παλιά αλλά εγκατέλειψε όταν διαπίστωσε οτι ως μέθοδος δεν απέδιδε πλέον...

Η Citibank όμως εξακολουθεί το παλιό front running που όχι μόνο δεν αποδίδει πλέον αλλά έκαψε ήδη και συνεχίζει να καιει πολύ κόσμο...

Καλή ισως η έμπνευση των αναλυτών της για να ανακάμψει η τράπεζά τους απο την καταστροφή σωζόμενη τελικά αλλά τι χρωστούν οι χιλιάδες επενδυτές που βλέπουν πλέον το όνομα Citibank στους χειρότερους εφιάλτες τους...

Ενα Μνημόνιο Συνεργασίας για το Περιβάλλον...

Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 26ης Ιουλίου 2008 της εφημερίδας Κηφισιά.

«Κύριε Πρόεδρε, θέλουμε να σας παραδώσουμε το Μνημόνιο Συνεργασίας για το Περιβάλλον, που συνυπογράψαμε όλοι οι φορείς. Είναι ένα αναμνηστικό για σας, με τις υπογραφές όλων και ελπίζουμε πραγματικά να είναι η απαρχή μιας σημαντικής δουλειάς για το περιβάλλον της Αττικής».

Αυτά είπε στον πρόεδρο της Δημοκρατίας κύριο Παπούλια, η κ. Κωνσταντίνα Μπέη, πρόεδρος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αθηνών - Πειραιώς.

Πρόκειται ασφαλώς για μια εντυπωσιακή ενέργεια των 13ων, διότι τόσοι ήσαν οι πνευματικοί άνθρωποι, καθηγητές, συνδικαλιστές, νομομαθείς, τεχνοκράτες, που ένιωσαν ομολογουμένως ξαφνικά μια κοινή έγνοια για το περιβάλλον και την θωράκιση της προστασίας του.

Καιρός ήταν. Άλλωστε το «κάλιο αργά παρά ποτέ» χαρακτηρίζει τις βουλές και ενέργειες του λαού μας...

Η ενέργεια αυτή των 13ων είχε ως αφορμή την τελευταία εκδήλωση περίεργων διεκδικήσεων απο ιδιώτες αλλά και φορείς του κράτους και της εκκλησίας στην εκμετάλλευση και αξιοποίηση του Ποικίλου Όρους...

Τα συμφέροντα αυτά φαίνεται οτι παραμένουν ανενδοίαστα και προκλητικά ακόμα και υπό τις δυσμενέστερες των περιστάσεων διατηρώντας ως μόνο τους μέλημα την «αξιοποίηση» της γής εννοώντας την αξιοποίηση ενός βουνού τόσο απαραίτητου στο να δίνει οξυγόνο στην Πρωτεύουσα.

Αξιοποίηση για αυτούς τους εκφραστές του ίδιου του κράτους, μέσω του υπουργείου Άμυνας και της Εκκλησίας, μέσω της Μονής Κλειστών, σημαίνει χρήμα..., χρήμα άμεσο που θα ικανοποιήσει ποιές άραγε ανάγκες;

Είναι ο σκοπός και το μέλημα της Εκκλησίας και του κράτους να μεριμνούν για το χρήμα ως αντάλλαγμα γής ή το να φροντίζουν ώστε αυτή η γή να γίνεται με δική τους πρωτοβουλία και δική τους μέριμνα ένας ακόμα αναγκαίος πνεύμονας για την επιβίωση του δύσμοιρου Αθηναϊκού λαού που όταν ικανοποιούσε την αστυφυλιακή του παρόρμηση δεν φανταζόταν τι θα επακολουθούσε.

Τότε τουλάχιστον ήντουσαν λιγότεροι σε αυτή την αστική χαβούζα που έχασε κάθε ίχνος ρομαντισμού και ομορφιάς απο εκείνην που περιέγραψαν οι ευρωπαίοι επισκέπτες της, απο τον 17 έως τον 19 αιώνα, αφήνοντάς μας εξαιρετικές γκραβούρες που προκαλούν δάκρυα σε όσους συγκινούνται ακόμα από το φυσικό κάλος ενός τοπίου που δεν υπάρχει πια.

Μάθαμε, όλα αυτά τα χρόνια να βρίσκουμε δικαιολογίες για την καταστροφή που φέραμε στον τόπο μας, μάθαμε να μιλάμε για την καταστροφική πολιτική του Μεταξά, του Καραμανλή και της Χούντας των συνταγματαρχών…

Όλοι τους έλεγαν ότι ήθελαν το καλύτερο αλλά έφεραν το χειρότερο...
Είναι άραγε αλήθεια αυτό;

Είναι άραγε το εκτρωματικό συνοθύλευμα κτιρίων στην χαοτική μας πρωτεύουσα, αποτέλεσμα εκείνων που μας κυβέρνησαν με ή χωρίς δημοκρατική εντολή ή μήπως είμαστε όλοι εμείς που φταίξαμε και τώρα κουρνιάζουμε, όπως τα μικρά παιδιά που βλέπουν με τρόμο το μέγεθος της καταστροφής που προξένησε η παιδική αμυαλιά τους, στα πόδια της προσφορότερης καρέκλας…;

Οχι, εμείς είμαστε μεγάλοι και τα πόδια της οποιασδήποτε καρέκλας δεν θα μας προφυλάξουν.

Άλλωστε να μας προφυλάξουν απο ποιόν;

Δεν έχουμε απο πάνω μας κάποιον που μας κυνηγά... Αν αγωνιούμε είναι επειδή ενοχλούμαστε συνειδησιακά βλέποντας απο ψηλά..., απο εκεί που θέλει η Μονή Κλειστών να κτίσει μεζονέτες για να συντηρήσει το μοναστήρι της..., το μέγεθος της καταστροφής.

Είναι απορίας άξιο το πως υπάρχουν άνθρωποι μεταξύ μας που συνεχίζουν να αξιολογούν τα πρανή των γύρω βουνών με υψηλή αξία... ενω το μόνο που προσφέρουν είναι ένα παράθυρο στην θλίψη με το αποτρόπαιο θέαμα μιας πόλης γκρίζας, βλοσυρής, σχεδόν μόνιμα αγκαλιασμένης απο το θανατικό πέπλο της κιτρινωπής της αχλής, με ελάχιστη προοπτική να αλλάξει και να γίνει πόλη ελπίδας και χαράς για τους κατοίκους της που μαράζουν και αγωνιούν για το επόμενο Σαββατοκύριακο της φυγής τους...

Είναι ακόμα απορίας άξιο το ότι έπρεπε να καούν και να ξανακαούν τα γύρω βουνά, με πάρα πολλές απόπειρες εν τω μεταξύ για να αποκαούν απο βεβαιωμένους αλλά «άφαντους» εμπρηστές, όπως μας διαβεβαιώνει ο δήμαρχος του Βύρωνα Χαρδαλιάς, για να συγκινηθούν κάποιοι παράγοντες και να φτάσουν μέχρι τον πρόεδρο της Δημοκρατίας που τουλάχιστον έχει δείξει οτι μπορεί να δακρύζει εκφράζοντας αυθόρμητα την ευαισθησία του για όσα οι περισσότεροι απο εμάς «αγρόν αγοράζουν»...

Αν δούμε το πως συμμετέχει σε όλα αυτά και η δική μας πλευρά, ο Δήμαρχός μας κύριος Χιωτάκης, θα αναγνωρίσουμε οτι η λεκτική τουλάχιστον δραστηριοποίησή του είναι στην ίδια κατεύθυνση με τις πρόσφατες εξαγγελίες του Υφυπουργού Γεωργίας κυρίου Κιλτίδη για την προστασία του Υμηττού και του Ποικίλου Όρους.

Όπως ο κύριος Κιλτίδης περίμενε να καούν όλα τα περιβάλλοντα την Αττική λεκάνη βουνά για να επιβάλλει στην Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος να συνεργαστεί με ενδιαφερόμενους φορείς όπως ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ) και να βγει κοινή δήλωσή τους για τον προτεινόμενο χαρακτηρισμό του Υμηττού ως Εθνικού Δρυμού ή ως Εθνικού Πάρκου, έτσι και ο κύριος Χιωτάκης περίμενε να καεί η Πεντέλη για να κάνει αντίστοιχες δηλώσεις.

Το ερώτημα όμως που με κάνει να αγωνιώ δεν είναι το αν οι δηλώσεις και οι ενέργειες του κυρίου Χιωτάκη θα συγχρονιστούν με εκείνες του κυρίου Κιλτίδη και των λοιπών φορέων ώστε η προσπάθεια για τον χαρακτηρισμό της Πεντέλης ως Εθνικού Δρυμού να έχει την ίδια επιτυχή έκβαση αλλά το εάν και σε αυτή την προσπάθεια ανοίξει το παράθυρο που εμφανίσθηκε στο δελτίο τύπου που εξέδωσαν απο κοινού το Υπουργείο Γεωργίας και ο ΣΠΑΥ.

Σε αυτό, τα μέλη (και οι δήμοι) του ΣΠΑΥ, ενώ προτείνουν να γίνει όλη η έκταση του Υμηττού «Εθνικός Δρυμός», ταυτόχρονα συμπληρώνουν με... νόημα «...με πιθανές κοινωφελείς χρήσεις από πλευράς ΟΤΑ!»

Προτείνουν δηλαδή τα γνωστά «παράθυρα» που εν καιρώ ανοίγουν για να υποδεχθούν πάσαν χρήσην και πάσαν ανάγκην!

Η ευτυχία του να είσαι Κηφισιώτης...

Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 18ης Ιουλίου 2008 της εφημερίδας Κηφισιά.

Στο προτελευταίο φύλλο της εφημερίδας τέθηκε το ερώτημα της δυστυχίας του να είναι κανείς Κηφισιώτης απο τον συμπαθέστατο Ιταλό στην καταγωγή αλλά δραστήριο συνδημότη μας, Φραντζέσκο Βιανέλλο.

Ο γνωστότερος ως «ο Ιταλός» Φραντζέσκο, έχει επιδείξει ουσιαστικό έργο στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης μας με κυρίαρχη δραστηριότητα τις εκδηλώσεις του συλλόγου των Φίλων της Ορχήστρας Κηφισιάς.

Οι φίλοι της μουσικής δεν χρειάζονται τις δικές μου υποδείξεις και προτροπές για να αξιολογήσουν το πόσο σημαντικό είναι αυτό το έργο που πρόσφατα γέννησε μια νέα σειρά εκδηλώσεων με το σύνολο Cantabile, παρουσιάζοντας ποικίλη (κλασική και ελαφρά) μουσική σε Κήπους και Επαύλεις της Κηφισιάς.

Ο Ιταλός όμως έχει και άλλη δραστηριότητα με τον σύλλογο Φίλων για τους Πεζούς, που μάχεται για τη βελτίωση των δικαιωμάτων και των υποδομών για τους πεζούς έναντι της ασυδοσίας πολλών οδηγών που με την ανεξέλεγκτη χρήση των τροχοφόρων τους έχουν κυριολεκτικά υποβαθμίσει το άλλοτε ρομαντικό προάστιο της Κηφισιάς μας.

Ένας άνθρωπος που ενεργεί και λειτουργεί ως βασικός συντελεστής αυτών των προσπαθειών, δεν μπορεί παρά να αγαπά και μάλιστα να αγαπά βαθιά και ειλικρινά τον τόπο μας...

Είναι επομένως αναμενόμενο να θεωρείται ο ίδιος οχι ως πρώην Ιταλός αλλά ως νυν και αει Κηφισιώτης διότι σεβάστηκε τις αξίες που εκφράζουν ή που θα έπρεπε να εκφράζουν αυτόν τον τόπο.

Δυστυχώς όσο και αν ο εγωισμός μας, μας δυσκολεύει να το αποδεχτούμε, δεν θα έπρεπε να αγνοούμε οτι οι γείτονές μας Ιταλοί υπερτερούν ημών σε κάθε σύγχρονη πολιτισμική έκφραση.

Θα ήταν παράδοξο να πιστεύουμε διαφορετικά ή να θεωρούμε οτι θα διδάξουμε τους Ιταλούς πολιτισμό χωρίς αυτή η επίγνωση να μας αφαιρεί το δικαίωμα να δηλώνουμε οτι και εμείς έχουμε να προσφέρουμε σε εκείνους που τόσο επηρεάστηκαν απο το αρχαιοελληνικό πνεύμα, το καλλιέργησαν και το έφεραν στην εποχή μας μέσα απο πολύχρονες και σύνθετες πολιτισμικές διαμορφώσεις.

Εάν οι Ιταλοί έδωσαν την αναγκαία συνέχεια στα γράμματα και τις τέχνες των Ελλήνων στην Ευρώπη, εμείς καταφέραμε στο τέλος να συγκινήσουμε ξανά τα ανήσυχα πνεύματα του διαφωτισμού σε όσα η φιλοσοφία μας και οι τέχνες μας διέπρεψαν και θα έπρεπε να εκφρασθούν χωρίς τις λατινογενείς ερμηνείες και προσμίξεις.

Καταφέραμε να διατηρήσουμε έτσι, σε μια έτοιμη να μας δεχτεί Ευρώπη, τα πρωτότυπα στοιχεία του πολιτισμού μας.

Καταφέραμε να ενώσουμε το παρελθόν με το παρόν μας χάριν σε εκείνο που προσέθεσε η ρωμαϊκή τέχνη και ο ρωμαϊκός πολιτισμός.

Διαφορετικά, θα παλεύαμε σε άγονο έδαφος και θα είχαμε ισως την μοίρα των πολιτισμών της Απο-Ανατολής που όσο και αν ήταν λαμπροί στην εποχή τους, μελετώνται ως σημεία παρελθούσας πνευματικής ακμής των λαών τους χωρίς συνέχεια και επιρροή στο σήμερα...

Η Ιταλία υπήρξε για μας μια γέφυρα που όσο και αν μας στέρησε κάποτε τον Ελληνισμό, επηρεάστηκε τόσο απο αυτόν που μας βοήθησε να τον επαναποκτήσουμε με απαιτήσεις πολύ αργότερα.

Οχι, δεν πρόκειται για μια ξαφνική έξαρση φιλίας του γράφοντος προς την γείτονα και φίλη χώρα που αναμφίβολα μας άφησε και πικρίες, αλλά για μια σύντομη αιτιολόγηση του οτι η χώρα αυτή ήταν για μας το μέσον, μαζί με το πολυπολιτισμικό Βυζάντιο, στο να διατηρηθεί η φλόγα και η αγάπη για το Αρχαίο Ελληνικό πνεύμα.

Σήμερα, θέλοντας να τονώσουμε τον διάτρητο εγωισμό μας, καταλήγουμε συχνά σε λάθος κινήσεις και οδηγούμαστε σε δρόμους γεμάτους παρανοήσεις...

Ετσι , ενω οι αρχαίοι μας πρόγονοι αποδέχονταν ως ισότιμο τον κάθε ξένο που μιλούσε την Ελληνική γλώσσα, εμείς κρατάμε αποστάσεις συχνά γκετοποιόντας τις λιγότερο προνομιούχες ομάδες ή μειονότητες που δημιουργούν οι ξένοι στη χώρα μας.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα θα βρούμε πολλά όπως οι αντιδράσεις ενάντια σε υιοθέτηση παραδοσιακών ρόλων απο Αλβανούς ή ακόμα και Βορειοηπειρώτες οικονομικούς μετανάστες, που αφού υπερνίκησαν τις δυσκολίες εγκατάστασης στην οχι και τόσο φιλόξενη για αυτούς χώρα μας, διέπρεψαν αποκτώντας παιδιά που συστηματικά αριστεύουν στα σχολεία μας.

Σε τι αυτά τα παιδιά που γαλουχήθηκαν με την Ελληνική κουλτούρα υστερούν απο τα δικά μας παιδιά; Σε τι θα διαφέρουν αύριο που θα υπηρετούν ως στρατιώτες την χώρα μας ή θα παράγουν έρευνα και πολιτισμό για την Ελλάδα;

Σε τίποτα ασφαλώς και αν υπάρχει μια χώρα που έχει να μας διδάξει πολλά σε αυτόν τον τομέα είναι η υπερατλαντική μας φίλη, η Αμερική που λειτουργεί ως χωνευτήρι λαών και πολιτισμών χωρίς όμως να καταστρέφει το δικαίωμα του καθενός να θυμάται και να εκφράζει τα πατροπαράδοτα ήθη και έθιμά του.

Φαντασθείτε να είχαμε και μεις κάποτε παρέλαση Αλβανών σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας... Θα μπορούσαμε να το αποδεχτούμε; Θα μπορούσαμε να δούμε τους ανθρώπους αυτούς με την αμεσότητα και την ανθρωπιά που βλέπουν τους Έλληνες ομογενείς οι πρώην Αγγλοσάξονες και οι Ιρλανδοί των ΗΠΑ;

Προσωπικά, θέλω να πιστεύω οτι δεν είναι μακριά η εποχή που και η μικρή μας χώρα θα γίνει το χωνευτήρι των λαών της Βαλκανικής και έτσι θα αποκτήσει τα εχέγγυα για να οδηγηθεί σε νεο δυναμισμό που θα κτίσει τον Νεοελληνικό μας πολιτισμό που τόσο έχουμε ανάγκη και που η έλλειψή του μας κάνει να μεμψιμοιρούμε για το παραμικρό που απο αστοχία λέξεων ή και δική μας λανθασμένη ερμηνεία, μας κάνει να βλέπουμε αρνητικά και αμυντικά μια καλόβουλη κριτική απελευθερωμένη απο παρωπίδες που στέκονται ως φύλακες στην τρωτή μας συνείδηση.

Η δυστυχία του να είσαι Κηφισιώτης βγαίνει έτσι εύκολα και παρεξηγημένα απο πράξεις και μικροπρέπειες για τις οποίες κανείς μας δεν θα ήθελε να έχει συμμετοχή αλλά είναι μοιραίο στην ανθρώπινη φύση να υποκύπτει σε συνήθειες και παρορμήσεις που δεν ελέγχει και δεν επιθυμεί.

Η αναφορά όμως σε αυτές βοηθά όλους μας να συνειδητοποιήσουμε το τι παραμελήσαμε και το που σφάλαμε... και ως τέτοια έχει την αξία της, ακόμα και όταν εκφράζεται ως άρνηση εκείνων που μας δίνουν ταυτότητα και μας κάνουν υπερήφανους...

«Η δυστυχία του να είναι κανείς Κηφισιώτης» είναι βέβαιο οτι θα φέρει συνειδησιακά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση σε όσους είναι ή αξίζουν να είναι Κηφισιώτες.

15 Τραγούδια «φιλικά στο περιβάλλον»

Το ακόλουθο κείμενο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 11ης Ιουλίου 2008 της εφημερίδας Κηφισιά.

Οι ζωές των ανθρώπων στην Ηλεία συνεχίζονται βέβαια αλλά αν νομίζεις ότι ο χρόνος είναι «πανδαμάτωρ», θα σε παραπέμψω στον στίχο «...ο χρόνος είναι ο χειρότερος γιατρός»

Χρήστος Παπαμιχάλης
ΜΕΛΩΔΙΑ FM

Μόλις την περασμένη Κυριακή το απόγευμα, επιστρέφοντας απο σύντομες διακοπές, συνόδευα την μοναξιά της οδήγησης με τους ήχους του ΜΕΛΩΔΙΑ FM.

Έτυχε να πέσω στην αναμετάδοση του Φεστιβάλ του Δήμου Βύρωνα στο «θέατρο της σκιάς των βράχων» και έτσι έμαθα οτι ο δραστήριος και ευαίσθητος δήμαρχος Χαρδαλιάς, εκτός απο προειδοποιήσεις για τους κινδύνους καταστροφής του Υμηττού απο εμπρηστές, προειδοποιήσεις που έμειναν «φωνές βοώντος εν τη ερήμω» μέχρι που το βουνό προκλητικά ξανακάηκε, προχώρησε και σε δράσεις υπερ του φυσικού περιβάλλοντος αλλα και όσων συνεχίζουν να υποφέρουν απο την περυσινή καταστροφική λαίλαπα της φωτιάς.

Ο κύριος Νίκος Χαρδαλιάς, θεώρησε οτι η διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το πολιτιστικό επίπεδο ενός λαού που όταν είναι υψηλό ουδεμία χρεία έχουν οι υποδείξεις...

Παράλληλα, δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για την «μνήμη χρυσόψαρου» που φαίνεται να μας διακρίνει ώστε μετά τις περυσινές συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες, ιδιαίτερα μετά την ευαισθητοποίηση απο το κάψιμο του δρυμού της Πάρνηθας, επανήλθαμε στα παλιά μας «χόμπι» της οικοπεδοφαγίας, της αναρχοδηλωσίας και του αλαζονικού ωχαδελφισμού.

Διοτι όσο και αν θέλουν κάποιοι να ισχυριστούν οτι οι φωτιές προκλήθηκαν απο τον καύσωνα, η απλή λογική λέει οτι υποβοηθήθηκαν απο την καύσωνα... αφού τις «φρόντισε» η άχαρη και δολοπλόκα σκοπιμότητα...

Στα πλαίσια του Φεστιβάλ στη σκιά των βράχων, ο δήμαρχος του Βύρωνα συνεργάστηκε με τον ΜΕΛΩΔΙΑ FM για τη δημιουργία ενός καλαίσθητου CD με «15 τραγούδια που δεν μολύνουν το περιβάλλον»

Τα έσοδα απο τις πωλήσεις του CD θα διατεθούν στους κατοίκους των χωριών της Ηλείας που κάηκαν στις περυσινές καταστροφικές πυρκαγιές.

Το καλαίσθητο εξώφυλλο και η γενική φροντίδα της παραγωγής έγινε χωρίς δικαιώματα και με τα λιγότερα δυνατά έξοδα ώστε τα έσοδα απο τις πωλήσεις να είναι ουσιαστικά για τις ανάγκες των πονεμένων ανθρώπων της Ηλείας, της Αρκαδίας, της Λακωνίας, της Μεσσηνίας και της Εύβοιας.

Όμως, όσο και αν χάρηκα απο την πράξη των ευαίσθητων ανθρώπων που συνετέλεσαν στην παραγωγή του CD, κάτι μέσα μου με ανησύχησε.

Αν ο δήμαρχος του Βύρωνα κτίζει τόσο αποτελεσματικές δραστηριότητες για την φροντίδα του περιβάλλοντος, εμείς στην Κηφισιά γιατί δεν μπορούμε καλλίτερα και γιατί τις προσπάθειες που αρχινάμε γρήγορα τις αφήνουμε για τον Σεπτέμβριο;

Οχι πως δεν έχουμε και εμείς, εδώ στην Κηφησιά, τις μουσικές μας εκδηλώσεις... Τις έχουμε ακόμα και εντός περιοχών μόνιμης και αποκλειστικής κατοικίας όπως ο χώρος του αίθριου του Δημαρχίου μας...

Όμως δεν μπορέσαμε να προηγηθούμε, ο Νίκος Χαρδαλιάς μας πήρε την πρωτιά σε μια ενέργεια που θα συγκινήσει όχι μόνο τους δημότες του αλλά και πολλούς άλλους κατοίκους του λεκανοπεδίου, όλους εμάς δηλαδή που θα «σπεύσουμε» να αγοράσουμε το CD με τα 15 «φιλικά στο περιβάλλον» ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ που διαθέτει η ΕΜΙ Α.Ε.

Μα θα πείτε... Είναι θέμα ανταγωνισμού το ενδιαφέρον για το περιβάλλον;

Ασφαλώς ΟΧΙ.

Άλλωστε η εξαιρετική επιτυχία του CANTABILE, που φέτος παρουσιάζει μουσικές βραδιές σε όμορφους χώρους της Κηφισιάς θα μπορούσε να γίνει η δική μας πλατφόρμα αντίστοιχης προσπάθειας...

Οι ηχογραφήσεις των μουσικών τους παρουσιάσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν το CD 2 με ποικίλη μουσική, ουσιαστικά διαφοροποιημένη απο τον υλικό που περιέχει η προσπάθεια του Δήμου Βύρωνα.

Ας γίνει έτσι αυτή η συνεργασία μεταξύ των δυο δημάρχων που γειτονεύουν σε δασικές ζώνες, τόσο σημαντικές για το βιοκλίμα του Αττικού λεκανοπεδίου, παράδειγμα και αφορμή για νέες κοινές δράσεις προστασίας της φύσης και αλληλεγγύης προς εκείνους που υπέφεραν το σοκ της απόλυτης καταστροφής απο την φωτιά.

Περιμένοντας τον Σεπτέμβριο, για να συμπαρασταθούμε στην Γαλλική εκστρατεία «Ενα δένδρο για την Ελλάδα» με την παρουσία μας στην μεγάλη συναυλία που ετοιμάζεται στις 22 Σεπτεμβρίου στο Παναθηναϊκό στάδιο, ας δείξουμε οτι τα λόγια του Δημάρχου μας κυρίου Χιωτάκη «Ο Δήμος δεν παει διακοπές» είναι λόγια ουσίας και οχι εντυπωσιασμού της αντιπολίτευσης.

Εάν οι Γάλλοι και οι λοιποί ευρωπαίοι καταφέρνουν να συγκινούνται τόσο απο τις καταστροφές που δημιούργησαν οι περυσινές πυρκαγιές γιατί να μην μπορούμε και εμείς να είμαστε ακόμα περισσότερο αλληλέγγυοι προς τους συνανθρώπους μας;

Ισως έτσι, με την προσπάθεια που μας υποσχέθηκε ότι θα καταβάλλει η Green Belt για την εκπαίδευση των μικρών μαθητών στο να φροντίζουν το φυσικό περιβάλλον, ισως με την εξαιρετική προβολή που καταφέρνουν να συγκεντρώνουν οι ενέργειες της κυρίας Γουλανδρή και οι λοιπές ενέργειες δραστήριων συνδημοτών μας, να φτάσουμε μια μέρα με βεβαιότητα στο πολιτιστικό επίπεδο που οι έριδες απο ιδιοτέλεια ή προσωπική αντιπαράθεση συνδημοτών μας που αποφάσισαν να μας εκπροσωπήσουν στην δημοτική αρχή, να μη βλέπουν τα πρωτοσέλιδα του τοπικού τύπου, προσβάλλοντας βάναυσα την αισθητική, τον πολιτισμό και την νοημοσύνη μας.

Στην φροντίδα για το περιβάλλον δεν φαίνεται να βάζουμε μυαλό...

Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα Κηφισιά, στις 4 Ιουλίου 2008

«Τώρα φυτεύουν στην άμμο τσιγάρα, πετάνε πλαστικές σακούλες στις ποιο ωραίες αμμουδιές, δεν είναι τρέλα αυτή;»

Αλέκος Φασιανός

Το να ισχυριζόμαστε, οι Νεοέλληνες, ότι διαθέτουμε περιβαλλοντική συνείδηση μοιάζει με το ποιο σύντομο ανέκδοτο...

Η κατάσταση είναι διαφορετική εάν ανατρέξουμε στην ευαισθησία των συμπατριωτών μας με καλλιτεχνική συνείδηση και δη στους ζωγράφους που συλλαμβάνουν στα έργα τους εκφράσεις του σήμερα αφού το αύριο θα είναι τόσο διαφορετικό...

Ο Αλέκος Φασιανός ανήκει σε αυτή την υπερευαίσθητη κατηγορία καλλιτεχνών που συνοψίζουν ότι απέμεινε, στα γεμάτα παιδική ανεμελιά έργα τους, με μια νοσταλγία που κρύβει τον πόνο για τον κόσμο που χάνεται.

Ένας ζωγράφος έχει ως μόνο τρόπο την απεικόνιση για να εκφράσει αυτόν τον πόνο και να μας θυμίσει όπως ο Αλέκος Φασιανός ότι «δεν φαίνεται να βάζουμε μυαλό...» και ας μιλάμε για το περιβάλλον και ας οργανώνουμε φιέστες για το περιβάλλον και ας το κάνουμε προτεραιότητα στις πολιτικές μας ατζέντες...

Πριν λίγες εβδομάδες κάποιος ευαίσθητος δημότης της πόλης μας τοποθέτησε κατά μήκος της οδού Διονύσου, ανακοινώσεις που με ευγένεια παρακαλούσαν τους συνδημότες του να μην αφήνουν τα περιττώματα των κατοικίδιων τους στα πεζοδρόμια του δρόμου που κάλλιστα θα μπορούσε να μετονομαστεί σε «οδός των περιττωμάτων»

Όσο και αν αυτή η απαίτηση φαίνεται λογική, δεν βρήκε τους περίοικους σύμφωνους... αφού συνέχισαν να θεωρούν οτι το πεζοδρόμιο του γείτονα είναι βολικότερος χώρος για την αφόδευση των σκύλων τους απο την δική τους βεράντα ή κήπο. Για την απομάκρυνση των περιττωμάτων απο τον συνοδεύοντα «φιλόζωο» ιδιοκτήτη, όπως γίνεται στις πολιτισμένες ευρωπαϊκές χώρες, με την Πολωνία να αποτελεί δείγμα κοινωνικής συμπεριφοράς σε αυτόν τον τομέα, ούτε λόγος να γίνεται...

Η κατάσταση συνεχίζει να είναι το ίδιο αποκρουστική, παρά τις γραπτές εκκλήσεις του συνδημότη μας που «εξαφανίζονται» διότι κατά πως φαίνεται αποκαλύπτουν την περιβαλλοντική αδιαφορία εκείνων που θέλουν να μας πείσουν οτι με την έλευσή τους στην Κηφισιά έγιναν αυτόματα και περιβαλλοντικά συνειδητοί πολίτες.

Η αναγνώριση ενός τόσο βασικού θέματος αισθητικής και υγείας, όσο η αποφυγή αφόδευσης των κατοικίδιων μας, σε χώρους και πάρκα όπου κυκλοφορούν παιδιά, δεν φαίνεται να βρίσκει θιασώτες μεταξύ των συνδημοτών μας. Μήπως ήλθε η στιγμή που οι ευγενικές εκκλήσεις πρέπει να αντικατασταθούν απο την εφαρμογή των επιπτώσεων του σχετικού νόμου (3170/2003 περί ζώων συντροφιάς και αδέσποτων) με την μέγιστη δυνατή ανελαστικότητα;

Όμως ο νόμος για να εφαρμοστεί απαιτεί συνειδητούς πολίτες που αισθάνονται οτι την ευγενική επισήμανση ακολουθεί η αυστηρή υπόδειξη... ή ακόμα και η καταγγελία στις αρχές. Γιατί όμως να βγάλουν αυτοί τα κάστανα απο την φωτιά; Την ίδια πρακτική ακολουθούν και οι υπηρεσίες του Δήμου που δηλώνουν αδυναμία λόγω των επιπτώσεων της γραφειολαγνείας... Είναι γενικό πλέον το φαινόμενο οι προσλήψεις να γίνονται για τις υπηρεσίες καθαριότητας και πρασίνου και παρά τις όποιες δυσκολίες οι τυχεροί να καλύπτουν τελικά «νέες» ανάγκες γραφειακής υποστήριξης.

Το παράδοξο στον δήμο μας είναι οτι όσο η πληροφορική περιορίζει τις θέσεις γραφειακής υποστήριξης τόσο αυτές αυξάνουν...

Αλλα ας δούμε τι κάνουν κάποιοι άλλοι ξεχωριστοί δημότες μας. Απο αυτούς δεν θα μπορούσε να απουσιάζει η κυρία Γουλανδρή, τόσο γνωστή απο τα μουσεία Φυσικής Ιστορίας και Γαία που ίδρυσε, επιμελήθηκε και χρηματοδότησε...

Η λαμπρά αυτή προσωπικότητα του τόπου μας ξεκίνησε μια προσπάθεια σε συνεργασία με τον νεαρότερο δημοτικό σύμβουλο, τον κύριο Βασίλη Ξυπολυτά, που πηγαίνει στη ρίζα του κακού ώστε το γιατρικό να έχει το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Η μη κερδοσκοπική οργάνωση Green Belt – Πράσινη Ζώνη, συστάθηκε για να μάθει στους μικρούς μαθητές να αγαπούν το πράσινο και να ξέρουν πως να το φροντίζουν.

Όποιος αγαπά το πράσινο έχει περιβαλλοντική συνείδηση που επεκτείνεται σε γενικότερη φροντίδα για έναν αξιοπρεπή και καθαρό περιβάλλοντα χώρο...

Δεν γνωρίζω αν η Green Belt προήλθε απο ανάλογες ονομασίες επιβράβευσης όσων κατακτούν διάφορα επίπεδα επίδοσης στις πολεμικές τέχνες. Σε κάθε περίπτωση το όνομα προσφέρεται για την διαμόρφωση ανάλογου σκεπτικού ώστε τα παιδιά που διακρίνονται και ηγούνται σε περιβαλλοντικές δραστηριότητες να κατακτούν αντιστοίχους τίτλους επιβράβευσης των επιδόσεων τους.

Όμως ας μη αυταπατόμεθα...

Το πευκάκι που φυτεύτηκε στο 2ο Δημοτικό Σχολείο για την αναμνηστική φωτογραφία θα αντιμετωπίσει τους καύσωνες του καλοκαιριού και αν επιβιώσει δεν θα είναι παρά μια ασήμαντη αρχή σε μια σκληρή και συστηματική προσπάθεια που θα πρέπει να ακολουθήσει.

Οι σπόροι του Βασίλη Ξυπολυτά, έφεραν το μήνυμα στις προηγούμενες δημοτικές εκλογές... Η ιδέα της Green Belt το συνεχίζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο... Η συνέχεια όμως θα είναι η δική μας συνέχεια, η συνέχεια των δημοτών της Κηφισιάς που θα προασπίσουν τα συμφέροντα του τόπου τους χωρίς την ιδιοτέλεια εκείνων που μάχονται ώστε το όποιο πρόβλημά τους, όπως αυτό της υπερτοπικής κυκλοφορίας, να μεταφερθεί παραπέρα... στους δρόμους της άλλης γειτονιάς...

Ο αγώνας για την προστασία του τόπου μας και της γειτονιάς μας φαίνεται απόλυτα φυσικός αλλά δεν απαντά στο πως θα γίνει ο συντονισμός με την επόμενη γειτονιά ώστε τελικά να μη μετατραπεί σε αγώνα «Κάτς» μεταξύ γειτονικών και δημοτικών διαμερισμάτων.

Το περίεργο σε αυτές τις διαμάχες είναι ότι ξυπνούν ξαφνικά διεκδικήσεις που πριν σπάνια ερχόντουσαν στο φως όπως οι απαιτήσεις για την διαμόρφωση δημόσιων πάρκων και παιδότοπων που η γειτονίστικη κουλτούρα αγνοούσε προκλητικά επι χρόνια...

Τα νέα πάρκα παίρνουν ξαφνικά προτεραιότητα και ας ξεραίνονται απο αδιαφορία τα υπάρχοντα που έτσι και αλλιώς αποτελούν χώρους αφόδευσης κατοικίδιων...

Εκείνο που αγνοείται είναι ότι οι λύσεις σε αυτές τις περιπτώσεις δεν έρχονται απο μονομερείς αντιδράσεις αλλά απο συντονισμένες ενέργειες και μελέτες που η δημοτική αρχή θα πρέπει να επιδιώξει και να κερδίσει απο την πολιτεία ώστε να διευθετήσει τις ανάγκες των κατοίκων της εντεταγμένες σε ενα μεγαλύτερο και αποτελεσματικότερο χωροταξικό και κυκλοφοριακό σχεδιασμό.

Η τρέχουσα δημοτική αρχή συμπληρώνει σύντομα μία εξαετία αλλά μια τέτοια οργανωμένη μελέτη για το δήμο μας ακόμα να φανεί...

Όσο και αν είναι μακρά η περίοδος της εγκυμοσύνης, η αυταπόδεικτη πλέον αναποτελεσματικότητα, ακόμα και απραξία προς αυτού του είδους την πρωτοβουλία, δείχνει την αδιαφορία των δημοτικών μας αρχόντων να αφήσουν έργο που θα αλλάξει την φυσιογνωμία της Κηφισιάς.

Σε μια τέτοια πρωτοβουλία θα θέλαμε να δούμε μια συνολική πρόταση με όλα τα πάρκα, τους χώρους αναψυχής, πολιτισμού και γραμμάτων της μελλοντικής Κηφισιάς αποτυπωμένους.

Θα θέλαμε να δούμε τα οράματα των κατοίκων της κάθε περιοχής εκφρασμένα και συνδυαστικά διευθετημένα, με περιοχές όπως της Πύρνας, που με τον Νόμο 2052/1992 χαρακτηρίσθηκε ως ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, να παραμένουν ως οάσεις στην έρημο της κατασκευαστικής μας ιδιοτέλειας «για την μεζονετούλα των παιδιών... ασφαλώς...»

Πολεοδομικές παρεμβάσεις & χωροταξικές ρυθμίσεις.

Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα Κηφισιά στις 27 Ιουνίου 2008

«Οι πολεοδομικές παρεμβάσεις & οι χωροταξικές ρυθμίσεις είναι απο τα ελάχιστα ουσιαστικά πράγματα που χαρακτηρίζουν την επιτυχία του έργου ενός δημάρχου...»

Σταύρος Μπένος

Αυτός ήταν ο επίλογος όσων ειπώθηκαν στην συνάντηση «Κηφισιά, πόλη του παρόντος και του μέλλοντος» που οργάνωσε με επιτυχία η Δημοτική Παράταξη «Όμορφη Κηφισιά» το απόγευμα της 12ης Ιουνίου, στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Κηφισιάς.

Η επιτυχία της συνάντησης, παρά τις απουσίες, εξασφαλίστηκε απο την διακομματική συμμετοχή. Ήταν εκεί και ο κύριος Κυριάκος Μητσοτάκης, ως πρόεδρος της Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής και ο κύριος Σταύρος Μπένος, ως επιτυχημένος πρώην Δήμαρχος Καλαμάτας και τ. Υπουργός του ΠΑΣΟΚ.

Ήταν εκεί και ο διοργανωτής και υποψήφιος δήμαρχος, με την στήριξη του ΠΑΣΟΚ, Πάνος Μπόζος και ο αναδειχθείς δήμαρχος Κηφισιάς, με την στήριξη της ΝΔ, κύριος Χιωτάκης.

Αυτό ξένισε ευχάριστα τους παριστάμενους...

Όσο και αν ορισμένοι είχαν έλθει να βρουν απαντήσεις στις προσωπικές τους ανησυχίες και προβληματισμούς απο τις «ακατανόητες» διαφορές των συντελεστών δόμησης, που τους στερούσαν μερικά τετραγωνικά απο την αρτιότητα της μεζονετούλας για τα παιδιά, η συζήτηση παρέμεινε στο επίπεδο του γενικού συμφέροντος.

Η ιδιοτέλεια και το προσωπικό συμφέρον, ήταν το σημείο αναφοράς του Σ. Μπένου που μίλησε παθιασμένα αιτιολογώντας την σημασία που έχουν οι πολεοδομικές παρεμβάσεις & οι χωροταξικές ρυθμίσεις στην επιτυχία του έργου της οποιασδήποτε δημοτικής αρχής.

Απο τον έμπειρο λόγο του Μπένου δεν ακούστηκαν ευχές, ανούσιες ιδέες και κομματικής χροιάς προτάσεις αλλά αναφορές σε προσωπικές εμπειρίες και επιτυχίες, όταν αντιμετώπιζε τα πάμπολλα προβλήματα χωροταξικού σχεδιασμού της Καλαμάτας μαζί με τις επιπτώσεις ενός καταστροφικού σεισμού.

Ο κύριος Μπένος, δεν φρόντισε να λαϊκίσει ούτε ενδιαφέρθηκε να αρέσει. Και όμως άρεσε... Και όμως έγινε το επίκεντρο του ενδιαφέροντος των παρισταμένων διοτι έδωσε σε όλους να καταλάβουν οτι η μάχη στο χωροταξικό θα κερδιθεί μόνο με την συνεργασία όλων.

Το σκεπτικό του ήταν σε απόλυτη αντίθεση με εκείνων που εφευρίσκουν άλλοθι στο κακό παρελθόν για την απραξία του σήμερα.
Σε ένα κλίμα νεόκοπου ενδιαφέροντος και πρόδηλου λαϊκισμού, εκείνοι διερωτώνται γιατί επετράπησαν οι πολυκατοικίες στην Κηφισιά ή γιατί δόθηκαν υψηλοί συντελεστές δόμησης στα περισσότερα οικοδομικά της τετράγωνα;

Ταυτόχρονα δείχνουν έκδηλη αδυναμία στο να θυμηθούν οτι πρόκειται για «ευεργεσίες» των μηχανισμών της εξουσίας που δεν χαμπάριζαν απο δομές κηπουπόλεων ενω προσπαθούσαν να βολέψουν την εργατιά σε φτηνή γή καλλιεργητών.

Περιέργως, ελάχιστοι γνωρίζουν σήμερα ότι η Κηφισιά δεν υπήρξε ποτέ αμιγής και οργανωμένη χωροταξικά περιοχή όπως το Ψυχικό, η Φιλοθέη ή ακόμα και η Εκάλη... Η Κηφισιά ήταν μια μικρή πόλη μεγαλοαστών και κολίγων με την κάθε πλευρά να ζει ξεχωριστά, σχεδόν απομονωμένα και να διαμορφώνει μια υποβόσκουσα καχυποψία για την άλλη...

Με αυτή την καχυποψία, που έδωσε βάση σε ευαίσθητες ισορροπίες συμφερόντων, η πόλη εξελίχθηκε χωρίς πολεοδομικές αναζητήσεις και χωροταξικές ευαισθησίες...

Οταν τα χρόνια δυσκόλευαν, οι αριστοκράτες που ξέμεναν, ξεπουλούσαν στους μεσοαστούς που ανηφόριζαν απο την ασφυκτιούσα Αθήνα...

Ερχόντουσαν χάριν της φτήνιας στην γή, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 70, σε μια περιοχή που συνδύαζε υποσχόμενες υπεραξίες και ευχάριστη διαμονή.

Όσες περιοχές ήταν χέρσες έγιναν γοργά βορά στην πατριωτικά συνεταιριστή αντίληψη αποκατάστασης. Οι πατριώτες έπρεπε να είναι μαζί και εστί γεννήθηκε ο συνοικισμός των Πελοποννησίων, οι σημερινές Αδάμες...

Η αλλαγή χεριών στο ιδιοκτησιακό καθεστώς γινόταν ολοένα και ποιο εντατικά έως ότου εξελίχθηκε σε απρόκλητο λαϊκισμό, που ήθελε στα εγκαταλειπόμενα απο τις καλλιέργειες χωράφια, πότε τις πολυκατοικίες των Αιγυπτιωτών και πότε τις πολυκατοικίες των εργατών που συσσώρευσε η αστυφιλία. Τους εγκαθιστούσαν σε μια πόλη που ούτε εργοστάσια είχε για να εργαστούν ούτε υποδομές για να τους ανακουφίσουν απο το σοκ της αστικοποίησης.

Και αν το οργανωμένο σκηνικό εγκατάστασης στην Κηφισιά των λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων κυριάρχησε στην δεκαετία του 60, αυτό που ακολούθησε στην δεκαετία του 70 ήταν άναρχο, σχεδόν εφιαλτικό...

Το κάστρο της κηπούπολης είχε πια πέσει...

Τώρα ερχόντουσαν να πάρουν θέση οι μηχανοκίνητες εργολαβικές μονάδες οπλισμένες με ότι έμαθαν καλά στο ΕΜΠ... την μεθοδική τσιμεντοποίηση δηλαδή δια του «μπετόν αρμέ», με κτίρια χωρίς αισθητικές απαιτήσεις, προιόντα κακέκτυπης επανάληψης του αστικού τοπίου μέσα σε μια κηπούπολη...

Έκτιζαν αστικές πολυκατοικίες μέσα σε οικόπεδα με βίλες διότι αυτό μόνο ήξεραν να κάνουν.

Ο λαϊκισμός του γιατί εσύ και οχι εγώ είχε άλλωστε εισβάλει στην συνείδηση των Νεο-Κηφισιωτών και οι εμπειρίες των κουτόφραγκων που προφυλάσσουν με αυστηρότητα τον χωροταξικό χαρακτήρα των προαστίων τους, δεν είχαν θέση στις «έξυπνες» γειτονιές μας.

Φθάσαμε έτσι στην κατρακύλα του σήμερα με τις ευθύνες για την κακιά μας μοίρα να μεταφέρονται ολοκληρωτικά στους «ιθύνοντες»

Ελάχιστοι φαίνεται να αναγνωρίζουν ότι για όσα συνέβησαν στην μεταδικτατορική Κηφισιά, οι ιθύνοντες ελάχιστη ευθύνη φέρουν, αφού το πάνω χέρι είχε περάσει στους μικροεργολάβους, που το πρωί τσιμεντοποιούσαν και το βράδυ ρευστοποιούσαν στα μπουζουκομάγαζα της εποχής, χωρίς την παραμικρή αίσθηση ευθύνης για το κακό που έκαναν στην φύση και στο περιβάλλον, λέξεις άγνωστες τότε αν όχι και μισητές...

Πως να αντιδράσει εκείνος πού είχε διαμορφώσει με μεράκι την πανάκριβη μονοκατοικία του που έβλεπε πλέον στα κιλίμια της ντροπής, της διπλανής πολυκατοικίας;

Τι να κάνει ο λάτρης της φύσης, όταν οι κατασκευαστές υπεδείκνυαν ως προσόν των διατιθέμενων διαμερισμάτων, το πράσινο που παρέμενε ακόμα στο ανεκμετάλλευτο οικόπεδο του εκάστοτε γείτονα;

Τι να κάνει ο ρομαντικός όταν η έλλειψη δημιουργικότητας και φαντασίας οδηγούσε έναν ολόκληρο λαό στο να εξαντλεί τις δυνάμεις του σε κακέκτυπες αντιγραφές πολυκατοικιών της νότιας Ιταλίας, μετά το μαζικοποιημένο κατασκευαστικό κίνημα για τους άστεγους του ΒΠΠ;

Σήμερα ζούμε την συνέχεια της υποκουλτούρας που διαμόρφωσε η οικονομική και αισθητική ανέχεια εκείνης της εποχής.

Πληρώνουμε το τίμημα του ανορθολογισμού μας, υποβιβάζοντας ταυτόχρονα την ποιότητα ζωής του εργαζόμενου που αναγκάσαμε να σπαταλά υπερβολικό χρόνο στην μετάβαση και επιστροφή απο την εργασία του.

Σήμερα τιμωρούμεθα διότι δεν παλέψαμε, όπως οι ξένοι, ενάντια στον κάθε ανενδοίαστο εργολάβο που μας εξέθεσε στην χυδαιότητα του ακάλυπτου όπως ο πάσχον απο γεροντική άνοια στην αισθητική της κρεμασμένης του σάρκας.

Βλέπουμε την ευθύνη μόνο στον άλλο, τον δημοτικό άρχοντα, τον δήμαρχο, τον υπουργό και του ζητάμε τον λόγο επειδή δεν ρωτάμε με ειλικρίνεια το εαυτό μας για τα ανοσιουργήματα που τρέχαμε και υλοποιούσαμε χρόνια τώρα «για την μεζονετούλα των παιδιών...» ασφαλώς...

Ω! πόσο αναμενόμενο, από μια κοινωνία που εκτός απο καχύποπτη δεν έπαψε ποτέ να είναι και βαθύτατα υποκριτική...